Które rośliny nie boją się nadmiaru wody?
W wielu ogrodach stałym problemem jest podmokłe podłoże, które potrafi zamienić nasz wymarzony ogród w mini spa dla roślin. Zamiast wymieniać podłoże czy instalować kosztowne dreny (które mogą kosztować tyle co mały samochód), możemy sprytnie wybrać rośliny, które czują się w wodzie jak ryba w... no właśnie, wodzie! W takich miejscach świetnie odnajdą się różne odporne gatunki drzew i krzewów ozdobnych oraz byliny, które traktują nadmiar wody jak luksusowy prysznic. Dobry dobór gatunków to podstawa uprawy w trudnych warunkach glebowych – i wcale nie trzeba być doktorem botaniki, żeby zrobić to z głową.
Z czego wynikają okresowe podtopienia i jak nadmiar wody wpływa na glebę?
Okresowe podtopienia to nie tylko efekt sąsiedztwa zbiorników wodnych. Często winowajcą jest gleba ciężka, która zachowuje się jak gąbka na sterydach – wchłania wodę i nie chce jej oddać. Te gliniaste czy ilaste gleby, szczególnie wiosną i latem, zamieniają się w kleistą masę, tworząc dla roślin warunki jak w zatłoczonym autobusie – ciasno i duszno. Nadmiar wody w profilu glebowym wypiera powietrze z porów gleby, a korzenie roślin zaczynają funkcjonować w środowisku beztlenowym – jakby ktoś przykrył je szczelną folią. Latem natomiast, gdy przychodzi susza, gleba twardnieje niczym beton. Na szczęście możemy ją odchudzić, dodając kompost, obornik, korę, torf i piasek – to jak dieta odchudzająca dla naszej gleby! Warto też pamiętać, że intensywne opady deszczu, szczególnie w kontekście postępującego ocieplenia klimatu, coraz częściej powodują lokalne podtopienia nawet w ogrodach, które dotychczas nie miały z tym problemu.
Jak nadmiar wody i niedobór wody wpływają na wzrost roślin?
Woda w ogrodzie rządzi się twardymi prawami – za mało to tragedia, za dużo to też tragedia, a złoty środek bywa kapryśny. Niedobór wody sprawia, że roślina zamyka aparaty szparkowe, ogranicza fotosyntezę i dosłownie zatrzymuje się w miejscu – pęd przestaje rosnąć, liście więdną, a cała uprawa wygląda jak po nieudanym urlopie. Z drugiej strony, nadmiar wody w glebie blokuje pobierania składników pokarmowych przez korzenie – bo składniki pokarmowe, żeby dotrzeć do rośliny, potrzebują odpowiednio natlenionego środowiska. Mokre podłoże utrzymujące się przez dłuższy czas to też idealne warunki dla pleśni i różnych mikroorganizmów chorobotwórczych, które chętnie atakują osłabione tkanki. Na wilgotnym i zacienionym terenie łatwiej też o ekspansję chwastów, które doskonale odnajdują się w takich warunkach, skutecznie konkurując z roślinami uprawnymi o przestrzeń i składniki odżywcze. Odpowiednia ilość wody to zatem nie luksus, lecz absolutna podstawa kondycji roślin przez cały sezon wegetacyjny.
Jakie zasady należy brać pod uwagę urządzając ogród na podmokłym terenie?
Łączenie roślin wilgociolubnych z tymi preferującymi suszę to jak zapraszanie pingwina na Saharę – po prostu nie ma to sensu. Warto pomyśleć o nawadnianiu podczas suszy, najlepiej planując system już na etapie projektowania. Niektóre rośliny, jak bergenia czy krwawnica, są prawdziwymi mistrzami przetrwania i zniosą chwilowy brak wody. Inne, jak trojeść, hortensja czy tawułka, są bardziej wybredne i bez regularnego podlewania szybko pokażą nam swoją smutną minę. Gatunki pochodzące z naturalnie wilgotnych siedlisk – jak brzegi rzek czy podmokłe łąki – będą tu oczywistym wyborem, bo ewolucja już je do tego przygotowała.
Które gatunki bylin znoszą krótkotrwałe podtopienia?
Tawułka Arendsa osiągająca 60-80 cm wysokości, może rosnąć w słońcu i półcieniu – to taki ogrodowy kameleon, który potrafi się dostosować do różnych warunków. Gleba do jej uprawy musi być stale wilgotna, jednak karpy nie powinny być zbyt długo zalane wodą. Pierwiosnek ząbkowany, którego kwiaty zebrane są w kuliste i bardzo okazałe, wielobarwne kwiatostany, to prawdziwy mistrz kolorystycznych pokazów w ogrodzie. Pierwiosnek japoński to bardzo ciekawy gatunek o purpurowych kwiatach z żółtym oczkiem, niczym małe lampiony rozświetlające ogród. Wszystkie te rośliny potrafią przez krótki czas znieść chwilowe podtopienie i wyjść z tego z twarzą – o ile woda nie stoi zbyt długo.
Czy rośliny o ozdobnych liściach urosną na wilgotnym terenie?
Tam gdzie dociera mniej promieni słonecznych, a jednocześnie zdarzają się krótkotrwałe podtopienia, dobrze rosną rośliny o dekoracyjnych liściach, np. brunnera wielkolistna oraz bergenia sercowata, których główną ozdobą są bardzo duże, sercowate liście – wyglądające jak zielone parasole w deszczowy dzień. Podobnych warunków wymaga jasnota plamista o ozdobnych liściach, która udowadnia, że nawet w cieniu można błyszczeć.
Nawożenie i ochrona roślin na podmokłym terenie – na co uważać?
Uprawa roślin w wilgotnych warunkach to nie tylko kwestia doboru gatunków, ale też odpowiedniej strategii nawożenia i ochrony roślin. Na podmokłym terenie nawóz działa inaczej niż na glebie przepuszczalnej – łatwo go wypłukać wraz z wodą opadową, zanim roślina zdąży cokolwiek z niego wyciągnąć. Dlatego lepiej stosować nawozy wolnodziałające lub zasilać rośliny mniejszymi dawkami, ale częściej – trochę jak karmienie małymi łyżeczkami zamiast serwowania całego obiadu naraz. Nadmiernie wilgotny teren to również raj dla szkodników i różnych patogenów – ślimaki, na przykład, dosłownie świętują po każdym opadzie. Warto więc sięgać po środki ochrony roślin dobrane do specyfiki mokrego środowiska i nie zapominać o regularnej obserwacji. Na pobierania składników pokarmowych przez rośliny wpływa też odczyn gleby – w podtopionych glebach może on się zmieniać w niepożądanym kierunku, dlatego raz na jakiś czas warto sprawdzić jej pH i w razie potrzeby skorygować. Dobrze zaplanowana ochrony roślin i nawożenie to połowa sukcesu, nawet jeśli warunki glebowe nie są wymarzone.
System korzeniowy roślin a podmokłe podłoże – co dzieje się pod ziemią?
To, co dzieje się pod powierzchnią gleby, ma ogromne znaczenie dla tego, co widzimy nad nią. Gdy podłoże jest stale mokre, system korzeniowy roślin reaguje płytko – korzenie uciekają ku powierzchni w poszukiwaniu tlenu, zamiast zapuszczać się głębiej. Taki płytki, słabo zakotwiczony układ korzeniowy sprawia, że roślina jest bardziej podatna na wywrócenie przez wiatr i gorzej radzi sobie z okresową suszą, kiedy woda w glebie szybko ucieka z górnych warstw. Długotrwałe podtopienie może też dosłownie udusić korzenie roślin, bo w beztlenowym środowisku glebowym obumierają one znacznie szybciej niż nad powierzchnią. To właśnie dlatego odpowiedni rozwój systemu korzeniowego to fundament – i to dosłownie – zdrowej, dobrze kwitnącej rośliny. Na glebach podmokłych warto wybierać gatunki, które naturalnie radziły sobie z takim środowiskiem, bo ich korzenie po prostu są już zaprojektowane do życia w mokrych butach. Dobrym przykładem mogą być niektóre iglaki bagienne czy wierzby, które nie tylko tolerują zastoiska wodne, ale wręcz pomagają osuszać teren dzięki intensywnej transpiracji – oddają wodę do powietrza jak małe, zielone klimatyzatory.
Czy z roślin wilgociolubnych można stworzyć kompozycje?
Z roślin wilgociolubnych znoszących krótkotrwałe zalanie można zakładać wielobarwne rabaty oraz łąki kwietne – to jak stworzenie własnej, miniaturowej dżungli bez potrzeby wyjazdu do tropików. Mogą też rosnąć w tzw. strefie przejściowej pomiędzy roślinnością wodną a pozostałą częścią działki, tworząc płynne przejście, które wygląda jak zaplanowane przez samą naturę. Tego typu kompozycje sprawdzają się znakomicie zarówno na trawnikach z problemem odpływu wody, jak i wzdłuż naturalnych obniżeń terenu, gdzie opad deszczu regularnie zbiera się w jednym miejscu. Natomiast roślinami znoszącymi długotrwałe zalanie można obsadzić brzegi zbiorników wodnych; mogą rosnąć bezpośrednio w płytkiej wodzie, pomimo że nie są one zbudowane jak typowe rośliny wodne – to takie wodne półprofesjonalistki. W całym sezonie wegetacyjnym, a szczególnie w sezonie wegetacyjnym wiosną i latem, dostępność wody jest kluczowa dla tego, jak roślina się rozwinie – i warto zadbać, żeby jej barwa, pokrój i wigor mówiły nam, że czuje się dobrze, a nie że ledwo zipie. Odpowiednia uprawa roślin w podmokłym ogrodzie to tak naprawdę sztuka słuchania terenu i odpowiadania na jego potrzeby z odrobiną ogrodniczej mądrości.
[product id="3012,2137,1797,2592,2483" limit="5" slider="true"]
