Porzeczka – czy to czarna, czerwona czy biała, od dawna rozpieszcza nasze podniebienia
Porzeczki od dawien dawna porastały na dziko obszary całej Europy. Uprawiać zaczęto je przede wszystkim w celach leczniczych, w czym przodowali zakonnicy ze średniowiecznych klasztorów. Dopiero później zwrócono uwagę na odżywcze właściwości owoców oraz ich wartości kulinarne – i całe szczęście, bo kuchnia bez porzeczki byłaby naprawdę uboższa!
Porzeczki czarne trzymają się krótko, natomiast białe i czerwone można przechowywać w lodówce jeszcze około dwóch tygodni od zebrania. Czarna porzeczka posiada szczególne właściwości zdrowotne. 100 g czarnych porzeczek pokrywa bowiem prawie 260% dziennego zapotrzebowania na witaminę C – to robi wrażenie, prawda? W tradycyjnej medycynie ludowej owoce porzeczki stosowane są przy infekcjach górnych dróg oddechowych, jak również artretyzmie czy reumatyzmie. Można je także stosować pomocniczo przy wypadaniu włosów, a nawet jako okłady na ślady po ukąszeniach komarów czy meszek. Oto kilka przepisów na porzeczki, które każdy może bez problemu wykonać w domu!
Pyszny wypiek z porzeczką – tarta z budyniem i bezą
Jeśli szukasz pomysłu na efektowny i pyszny deser, który zrobi wrażenie na gościach, ta tarta to strzał w dziesiątkę. Kruchy spód, aksamitny budyń, kwaśny akcent czerwonej porzeczki i chrupiąca beza na wierzchu – to połączenie, które zostaje w pamięci długo po ostatnim kęsie. Czerwone porzeczki świetnie sprawdzają się tutaj właśnie dlatego, że ich wyrazisty, lekko cierpki smak przełamuje słodycz bezy i budyniu. Taki balans to sedno dobrego wypieku. Ciasto jest pracochłonne, ale efekt wynagradza każdą minutę spędzoną przy blacie.
Składniki – kruchy spód
- 150 g mąki (pszennej lub po połowie ryżowej i ziemniaczanej w wersji bezglutenowej),
- 50 g cukru,
- 90 g masła (zimnego),
- 2 żółtka
Składniki – masa
- 1 budyń 60 g śmietankowy,
- 500 ml mleka
Owoce
- 500 g czerwonych porzeczek,
- 4 łyżki mąki ziemniaczanej
Składniki – beza
- 2 białka,
- 100 g cukru,
- 1/2 łyżki mąki ziemniaczanej
Przygotowanie:
Zagnieść ciasto kruche: wymieszać mąkę z cukrem, dodać pokrojone w kosteczkę zimne masło i miksować składniki mieszadłem lub rozcierać palcami, albo siekać nożem na stolnicy, aż powstanie drobna i sypka kruszonka. Dodać żółtka i połączyć składniki w jednolite ciasto. Rozpłaszczyć je, zawinąć w folię i włożyć do lodówki na 1 godzinę. Formę na tartę o średnicy 24 cm wysmarować grubo masłem. Ciasto rozwałkować, podsypując w razie potrzeby mąką, i wylepić nim spód i boki formy – spód podziurkować widelcem. Wstawić do lodówki na 15 minut. Piekarnik nagrzać do 190°C. Ciasto przykryć folią aluminiową, wyłożyć obciążenie (np. ceramiczne kulki lub suchy ryż). Piec przez 15 minut, usunąć obciążenie i folię, a następnie piec aż ciasto będzie zrumienione – ok. 15 minut. Wyjąć z piekarnika, nastawić 170°C. W czasie gdy piecze się spód, ugotować budyń. Po wyjęciu spodu z piekarnika przygotować bezę: białka ubić na sztywną pianę, stopniowo dodawać cukier, na koniec dodać mąkę ziemniaczaną i dokładnie zmiksować. Na upieczony spód wyłożyć budyń, owoce wymieszane z mąką ziemniaczaną oraz bezę. Wstawić do piekarnika i piec przez 25 minut w 170°C, następnie ustawić 60°C i termoobieg i suszyć bezę jeszcze ok. 15 minut. Wyjąć i ostudzić przed pokrojeniem.
Orzeźwiające napoje – lemoniada porzeczkowa z cytryną i miętą
Kiedy lato daje się we znaki, a w ogródku właśnie dojrzały kiście porzeczek, najlepszym rozwiązaniem jest orzeźwiający napój, który robi się błyskawicznie. Ta porzeczkowa lemoniada to smaki lata zamknięte w szklance – intensywny kolor, kwaskowaty smak i aromat mięty sprawiają, że jeden kubek nigdy nie wystarcza. Możesz ją podawać jako koktajl na rodzinnym grillu albo schłodzić w lodówce i serwować jako elegancki drink do letniego lunchu. Sok z porzeczki połączony z sokiem pomarańczowym i listkami mięty to połączenie, które po prostu działa.
Składniki na 4 porcje:
- 1/2 szklanki wody + 1/2 szklanki cukru,
- wanilia: np. 2 łyżeczki pasty waniliowej lub ziarenka z 1 laski wanilii, ewentualnie 1 łyżka cukru wanilinowego,
- 200 g czerwonych porzeczek,
- szklanka soku z pomarańczy
Zalecamy podawać z: zimną wodą mineralną do rozcieńczania, lodem, półplasterkami limonki lub cytryny lub pomarańczy, listkami mięty.
Przygotowanie:
W rondelku zagotować cukier z wodą i wanilią, gotować jeszcze przez 3 minuty, odstawić z ognia i ostudzić. Porzeczki (całe grona) opłukać bieżącą wodą i krótko zmiksować w blenderze, przecedzić przez sito, docisnąć łyżką miąższ i przetrzeć go – resztki zgromadzone na sicie wyrzucić. Następnie sok przelewamy do większego naczynia, łączymy z sokiem z pomarańczy i syropem cukrowym, po czym całość należy schłodzić w lodówce. Nalewać syrop do połowy szklanek, wrzucić cytrynę, limonkę lub pomarańczę, dodać poszarpaną miętę, uzupełnić zimną wodą i lodem.
Dżem, konfitura i galaretka – klasyczne przetwory z porzeczki, które musisz znać
Porzeczka to prawdziwa królowa spiżarni. Dżem z czarnej porzeczki, galaretka porzeczkowa czy konfitura z owoców porzeczki – każdy z tych przetworów ma swój charakter i swoje miejsce w kuchni. Dżem jest gęsty, intensywny i świetnie sprawdza się jako składnik nadzień do ciast lub po prostu na kromce chleba z masłem. Galaretka dzięki pektynomzawartym w owocach pięknie się ścina i wygląda efektownie na stole – można ją serwować do serów (tak, porzeczka i dojrzały ser to duet, o którym nie wszyscy wiedzą!). Konfitura natomiast zachowuje więcej całych owoców i pięknie wygląda jako deser lub dodatek do naleśników.
Składniki na dżem:
- 1,5 kg porzeczki (wystarczy ją tylko umyć – nie tracisz czasu),
- 450 g cukru (ok. 2 szklanki)
Porzeczkę zasypujemy połową cukru, możemy troszkę rozgnieść, by łatwiej puściła sok. Odstawiamy na 1–2 godziny. Następnie przełożyć do garnka, podgrzewamy i gotujemy przez ok. 20–25 minut na małym ogniu, co jakiś czas mieszając, by nic nie przywierało do dna. Pod koniec dodajemy resztę cukru, tak by się dobrze rozpuścił. Przelewamy do wyparzonych wcześniej słoików, zakręcamy i stawiamy do góry dnem. Gotowy przetwór przechowujemy w chłodnym miejscu – wytrzyma lata na dłużej niż świeże owoce!
Jeśli zależy Ci na galaretce, umyte owoce gotuj z niewielką ilością wody, a następnie przecedzaj przez sito lub gazę – bez wyciskania, by płyn pozostał klarowny. Do odcedzonego soku dodaj cukier i gotuj do zgęstnienia. Możesz też zamrozić część owoców na później i przetwarzać je zimą, gdy za oknem szaro i smutno – słoik porzeczkowej galaretki na stole potrafi cuda.
Sok z czarnej porzeczki – najprostszy sposób na butelkowanie lata
Sok z czarnej porzeczki to jeden z tych przetworów, które robi się raz, a cieszy się nim przez wiele miesięcy. Czarna porzeczka daje sok intensywnie ciemny, niemal fioletowy – to zasługa antocyjanów, czyli naturalnych barwników, które pełnią rolę tarczy dla naszego organizmu. Żeby zrobić pyszny, domowy sok, wystarczy oczyścić owoce z szypułek (nie musisz być pedantyczny – gałązka tu i ówdzie nikomu nie zaszkodzi), a następnie umyć je dokładnie pod bieżącą wodą. Umyte owoce wrzucamy do garnka, zalewamy niewielką ilością wody i gotujemy na małym ogniu do miękkości. Miękkie owoce przecedzamy przez sito lub gazę – sok przelewamy do wyparzonych butelek lub słoików.
Gotowy napój możesz rozcieńczyć wodą i podawać od razu, albo mrożone porcje soku przechowywać w zamrażarce i korzystać z nich cały rok. Jedna szklanka takiego domowego soku z czarnej porzeczki to zastrzyk energii porównywalny z dobrą multiwitaminą. Można z niego zrobić też smoothie – wystarczy zblendować rozmrożony sok z bananem i jogurtem. Porzeczki to wyjątkowo wdzięczny owoc – im mniej do nich dodasz, tym lepiej smakują.
Porzeczka jako źródłem witamin i błonnika – dlaczego warto spożywać ją regularnie
Porzeczka to jeden z najzdrowszych owoców, jakie możesz znaleźć w polskim ogródku. Jest dosłownie naładowana tym, czego potrzebuje nasz organizm – witaminy C ma w sobie więcej niż cytryna, dostarcza też witamin z grupy B, błonnika, który dba o nasz układ trawienny jak sumienny dozorca, oraz wspomnianych już antocyjanów. Jako źródło witaminy C czarna porzeczka bije na głowę większość popularnych owoców dostępnych w supermarkecie. Co ważne, porzeczka zawiera też pektyny – naturalny składnik, który wspiera pracę jelit i pomaga utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu. Zdrowe owoce rzadko bywają tak smaczne, więc warto korzystać z sezonu bez opamiętania!
Błonnik zawarty w porzeczce sprawia, że owoce te sycą na dłużej – to dobra wiadomość dla tych, którzy lubią podjadać między posiłkami, ale chcą robić to mądrze. Możesz spożywać porzeczkę surowo – po prostu zerwać kiść z krzewu i jeść prosto z gałązki, pestka i wszystko. Możesz też zamrozić zapas na zimę i korzystać z mrożone owoce przez cały rok. Mrożone porzeczki zachowują większość swoich właściwości i świetnie sprawdzają się jako składnik koktajli, sosów czy wypieków.
Porzeczka w daniach wytrawnych – nie tylko słodkości!
Porzeczkowy smak świetnie odnajduje się nie tylko w deserach i słodkościach – to odkrycie, które potrafi zaskoczyć niejednego kucharza. Kwaśny smak porzeczki sprawia, że owoce te doskonale komponują się z mięsem – szczególnie z dziczyzną, kaczką czy wieprzowiną. Sos porzeczkowy do pieczonych mięs to klasyk kuchni europejskiej, który u nas bywa niedoceniany. Wystarczy zredukować sok z porzeczki z odrobiną czerwonego wina i masła, żeby powstał sos, który wyniesie zwykły obiad na zupełnie inny poziom.
Wykorzystanie porzeczek w daniach wytrawnych to też temat na sałatki. Porzeczka świetnie pasuje do rukoli, orzechów włoskich i pleśniowego sera – taka sałatka to gotowy pomysł na elegancki lunch albo starter do obiadu. Możesz ją serwować z dressingiem miodowo-musztardowym, który łagodzi kwaśny charakter owocu. Odmiana czerwonej porzeczki sprawdza się tutaj nieco lepiej niż czarna – jest nieco mniej intensywna i łatwiej komponuje się z innymi składnikami. Czerwone porzeczki wyglądają też efektownie jako dekoracja dań – kilka owoców rzuconych na talerz robi z prostego dania coś, co wygląda jak z restauracji.
Nie zapominaj też o klasycznym połączeniu porzeczki z serami – konfitura porzeczkowa podana obok deski serów to kombinacja, która zawsze robi furorę. Intensywny kolor i wyrazisty smak owocu pięknie kontrastują z kremowością serów i sprawiają, że deska serów zamienia się w prawdziwe wydarzenie kulinarne. Uprawa własnych porzeczek w ogródku naprawdę się opłaca – mając krzew pod ręką, możesz przetwarzać owoce na bieżąco i eksperymentować z przepisami przez cały sezon.
Nalewka z czarnej porzeczki – skarb w spiżarni
Nalewka z czarnej porzeczki to prawdziwy skarb w spiżarni i apteczce! Dzięki swojemu półwytrawnemu smakowi doskonale ożywi smak ciast i deserów – nasącz nią biszkopt, wykorzystaj jako polewę do słodkich pucharków lodowych, a także podawaj z kawą. Warto sięgać po nią także profilaktycznie, by wspierać odporność w sezonie infekcji. Gdyby nasze prababki pilnowały dziś naszego zdrowia, zaordynowałyby picie nalewki z czarnej porzeczki w sezonie wirusowym bez mrugnięcia okiem. Dlatego warto przygotować nalewkę i sięgać po nią nie tylko w formie drinka, ale także jako dodatek do domowych wypieków.
Składniki:
- 1,5 kg czarnych porzeczek,
- 70 dag cukru,
- 0,5 l spirytusu 95%,
- 0,5 l wódki 40%
Przygotowanie nalewki z czarnej porzeczki
Owoce opłucz, osusz, oberwij z gałązek, usuń szypułki, rozgnieć, wrzuć do słoja, zasyp cukrem i zalej spirytusem, odstaw na 2 tygodnie. Nalewkę (wytworzony płyn) zlej do innego naczynia, zamknij i odstaw. Porzeczki, które zostały, zalej wódką, odstaw na 4 tygodnie, po czym zlej z nich alkohol, a owoce odciśnij. Połącz wszystkie płyny, przefiltruj, rozlej do butelek i odstaw na 6 miesięcy. Im dłużej poczeka, tym lepiej smakuje – najzdrowszy prezent dla siebie na zimę gotowy!
