Kupując rośliny na wiosnę, często zastanawiamy się, którą formę wybrać. Czy postawić na sadzonki uprawiane w doniczkach, czy może zdecydować się na te z odkrytym korzeniem? To pytanie, które zadaje sobie niemal każdy ogrodnik – od nowicjusza po weterana z kilkudziesięcioletnim stażem.
Rośliny uprawiane w pojemniku to zdecydowanie łatwiejszy materiał do dalszej pracy. Do gruntu możemy je wysadzać praktycznie od wiosny do jesieni i w ich przypadku nie goni nas czas. Jeżeli tylko będziemy dbać o prawidłowe podlewanie, mogą sobie spokojnie czekać na swoją kolej nawet przez kilka długich miesięcy. Korzenie takich roślin są przez cały czas bezpiecznie schowane w pojemniku, który działa jak mały domek – chroni przed słońcem i przesuszeniem.
Troszkę inaczej wygląda sprawa z roślinami, które korzenie mają „na wierzchu". A jednak bardzo często właśnie na nie się decydujemy – szczególnie gdy chcemy stworzyć żywopłot czy szpaler. Decydującym czynnikiem jest tu zazwyczaj portfel: rośliny z gołym korzeniem są naprawdę sporo tańsze od swoich odpowiedników w doniczkach.
Takie rośliny są uprawiane w gruncie i zazwyczaj wykopywane zaraz przed wystawieniem ich na sprzedaż. Najczęściej są to – jak wspomniałam wcześniej – rośliny żywopłotowe oraz drzewa i krzewy owocowe, a także rośliny ozdobne zrzucające liście na zimę. Jeżeli sprzedający oferuje nam roślinę z odkrytym korzeniem i z liśćmi – zdecydowanie odradzam taki zakup. Szanse na przyjęcie się takiego cuda w ogrodzie są, delikatnie mówiąc, mizerne.
Na co jeszcze zwracać uwagę, kupując sadzonki z odkrytym korzeniem? Przede wszystkim sprawdź, czy nie ma widocznych zmian chorobowych i czy roślina nie jest połamana. Nie powinno być na niej ani liści (jesienią), ani zawiązanych pąków kwiatowych (wiosną). Rośliny powinny mieć co najmniej cztery korzenie o długości około 30 cm oraz dużo drobnych korzonków – to one są odpowiedzialne za pobieranie wody i składników odżywczych. Kora powinna być gładka, bez przebarwień. Pamiętaj też, że sadzonka musi mieć paszport roślin, jeśli pochodzi z importu – to wymóg prawny, nie widzimisię urzędników.
Rośliny sprzedawane bez pojemników powinny być sadzone w stanie bezlistnym – i to jest absolutnie kluczowa informacja. Możemy je więc sadzić albo jesienią (październik, listopad – o ile nie ma przymrozków), albo wczesną wiosną – od marca do początku kwietnia. My polecamy sadzenie jesienią. Rośliny mają wtedy czas na spokojne przyjęcie się i regenerację systemu korzeniowego. Poradzą sobie też z wiosennym nadmiarem wody po odwilży. Minusem jest konieczność zabezpieczenia przed przemarznięciem – ale to naprawdę niewielka cena za dobry start.
Rośliny kupowane bez doniczek powinny trafić do gruntu bezpośrednio po przywiezieniu do domu. Jeżeli nie możesz ich od razu posadzić, zadołuj je w zacienionym miejscu w ogrodzie. Wykopujesz płytki rów, układasz rośliny pod skosem, przysypujesz korzenie grubą warstwą ziemi i obficie podlewasz. To chwilowe rozwiązanie, nie stały adres.
Wady i zalety roślin z odkrytym korzeniem – co warto wiedzieć przed zakupem
Zanim zdecydujesz się na zakup sadzonek z odkrytym korzeniem, warto uczciwie spojrzeć na wady i zalety tego rozwiązania. Zalety są kuszące: niższa cena, łatwość transportu i często bardzo dobra jakość materiału szkółkowego – rośliny uprawiane w gruncie mają zwykle mocniejszy, bardziej rozbudowany system korzeniowy niż ich rówieśnicy stłoczeni w pojemnikach. To trochę jak porównanie dziecka wychowanego na świeżym powietrzu z tym, które całe życie spędziło w mieszkaniu. To pierwsze jest po prostu twardsze.
Wady? Czas. Sadzonki z odkrytym korzeniem to materiał, który nie lubi czekać. Korzenie wystawione na powietrze błyskawicznie tracą wilgoć, a przesuszony system korzeniowy to dla rośliny poważny stres, który może skutkować słabym przyjęciem się lub nawet zamarciem. Dlatego tak ważne jest, żeby zaraz po przyjeździe ze szkółki albo posadzić roślinę na docelowym miejscu, albo przynajmniej zamoczyć korzenie w wiadrze z wodą na kilka godzin przed sadzeniem. Dotyczy to zarówno pojedynczego drzewka, jak i całych nasadzeń żywopłotowych liczących dziesiątki sztuk.
Warto też pamiętać, że rośliny sprzedawanych w ten sposób dostępne są wyłącznie poza sezonem wegetacyjnym. Nie znajdziesz ich w środku lata – bo wtedy są kopane z gruntu tylko w wyjątkowych sytuacjach. Ich okno sprzedażowe to właśnie jesień i wczesna wiosna, gdy wegetacja jeszcze nie ruszyła lub już się zakończyła. Jeśli więc masz zaplanowane nasadzenia, nie odkładaj zakupu na ostatnią chwilę.
Jak prawidłowo posadzić drzewka i krzewy z odkrytym korzeniem – krok po kroku
Sadzenie drzew i krzewów z odkrytym systemem korzeniowym nie jest skomplikowane, ale wymaga odrobiny uwagi na każdym etapie. Zacznijmy od przygotowania miejsca. Dołek powinien być odpowiednio duży – mniej więcej dwa razy szerszy niż rozpiętość korzeni i tyle samo głęboki. Zbyt ciasny wykop to jeden z najczęstszych błędów: korzenie poginane w dołku nigdy nie będą pracować tak wydajnie, jak powinny.
Na dno dołka warto wsypać trochę kompostu wymieszanego z rodzimą glebą – to taki szwedzki stół na powitanie dla korzeni w nowym miejscu. Następnie usypujesz w środku niewielki kopczyk ziemi, na którym rozłożysz korzenie równomiernie na boki – rozłożeniu korzeni warto poświęcić chwilę uwagi, bo to właśnie od tego zależy, jak szybko drzewko zadomowi się w glebie. Kiedy korzenie leżą ładnie rozpostarte, możesz zacząć zasypywać dołek ziemią warstwami, lekko ubijając każdą warstwę ręką lub stopą, żeby nie było pustych przestrzeni.
Ważna rzecz przy sadzeniu drzew owocowych i nie tylko: głębokość sadzenia. Miejsce szczepienia (ten charakterystyczny zgrubienie na pniu, zazwyczaj kilkanaście centymetrów nad korzeniami) powinno znajdować się powyżej poziomu gruntu – mniej więcej 5–10 cm nad ziemią. Zasypywanie miejsca szczepienia to błąd, który może kosztować cię życie rośliny. Pamiętaj też, żeby grunt wokół rośliny po posadzeniu lekko ugnieść i uformować miseczkę do podlewania – taka mała ziemna wanna sprawi, że woda będzie trafiała prosto do korzeni, a nie uciekała bokami. Po posadzeniu koniecznie podlej obficie – przyjęcia się rośliny nie zagwarantujesz samą żyzną glebą, woda to absolutna podstawa w czasie sadzenia.
Przycinanie i pielęgnacja po sadzeniu – daj roślinom czas na regenerację
Po posadzeniu rośliny z gołym korzeniem wiele osób zapomina o jednym ważnym kroku – przycinaniu. A to błąd. Kiedy wykopujesz krzew lub drzewko ze szkółki, nieuchronnie tracisz część systemu korzeniowego. Roślina, która trafia do twojego ogrodu, ma więc mniej korzeni niż miała w miejscu, w którym rosła. Żeby to zrównoważyć, warto przyciąć część pędów nadziemnych – dzięki temu roślina nie musi od razu żywić całej swojej naziemnej masy, a energię może spokojnie kierować na odbudowę nowych korzeni.
Jak przycinać? Bez paniki – nie chodzi o radykalną amputację. Wystarczy skrócić pędy o jedną trzecią, usuwając przy okazji wszelkie uszkodzone, suche lub krzyżujące się gałązki. Dotyczy to zarówno sadzonek przeznaczonych na żywopłot, jak i samodzielnie rosnącego krzewu czy drzewka owocowego. Porady ogrodnicze mówią wprost: dobrze przycięta roślina po sadzeniu szybciej odbudowuje system korzeniowy i lepiej się przyjmuje niż taka, którą zostawisz samą sobie z pełną koroną do wyżywienia.
W pierwszym sezonie wegetacyjnym po posadzeniu regularnie podlewaj – szczególnie w ciepłe, suche dni. Gleba wokół rośliny powinna być stale lekko wilgotna, ale nie mokra. Ogrodniczy mit mówi, że raz posadzonych nie trzeba doglądać – to nieprawda, szczególnie gdy mowa o roślinach z odkrytym systemem korzeniowym, które wchodzą w nowym miejscu dopiero w swój pierwszy pełny sezon wegetacyjny. Daj im ten czas, a odwdzięczą się bujnym wzrostem przez kolejne lata.
