Jesień to nie tylko najlepszy czas na porządki w ogrodzie, ale również doskonała pora na rozmnażanie roślin przez podział. Jeśli marzysz o tym, żeby powiększyć swój ogród bez wydawania fortuny w centrum ogrodniczym, ten poradnik jest właśnie dla Ciebie. Rozmnażanie to jedna z tych ogrodniczych supermocy, którą każdy może opanować – wystarczy trochę cierpliwości, odpowiednie narzędzia i garść wiedzy.
Dzielenie roślin to najprostszy i dający szybkie rezultaty sposób na rozmnażanie bylin, traw oraz ziół. Taki zabieg zapewni nam wiele nowych sadzonek oraz pomoże odnowić zbytnio zagęszczone rośliny. To trochę jak resetowanie komputera – bylina dostaje drugą młodość, a my zyskujemy nowe rośliny za darmo.
Kiedy najlepiej rozmnażać rośliny przez podział?
Przez podział można rozmnażać rośliny, które mają dobrze rozwinięty system korzeniowy. Najlepsze do dzielenia są byliny, trawy oraz niektóre zioła. Najlepszym terminem do przeprowadzenia podziału jest późna jesień (październik), gdy rośliny przestaną kwitnąć, lub wczesna wiosna (kwiecień). Ważne, żeby ziemia nie powinna być zamarznięta – w zmrożonej glebie nie zdziałasz nic poza złamaną łopatą i frustracją. Trzeba pamiętać, że roślin kwitnących wczesną wiosną nie dzielimy jesienią – te okazy wolimy dzielić wiosną, już po przekwitnięciu. Jesienny termin dzielenia sprawdza się świetnie u tych bylin, które kończą sezon latem lub wczesną jesienią. Warto też wiedzieć, że kiedy rośliny są starsze i mocno zagęszczone, rozmnażanie przez podział staje się wręcz koniecznością – inaczej zaczną słabnąć i tracić wigor.
Rodzaje roślin i ich rozmnażanie – sposoby rozmnażania roślin
- Byliny z korzeniem wiązkowym – dzielimy je przez podział korzenia. Najlepiej do tego nadają się: bodziszek, funkia, tawułka, pierwiosnek, omieg, kopytnik, kuklik, bergenia, języczka, rudbekia, złocień, pełnik, trzykrotka, pysznogłówka, tojeść, liliowce, zawciąg, żurawka, gipsówka. Trawy ozdobne: miskanty, rozplenice, turzyce, hakonechloa, Imperata Red Baron, Żubrówka Wonna, trzcinik. Wiele ziół również spokojnie można dzielić, jak np.: wszystkie mięty, lipię cytrynową, rozmaryn, majeranek, oregano, szałwia, estragon, bazylia.
- Rośliny wieloletnie posiadające kłącza – irysy, konwalie, kosaćce. U takich roślin dzielimy kłącze tak, aby każdy odcinek posiadał co najmniej 2–3 pąki, 1–2 liście i kilka korzeni. Byliny o zgrubiałych, mięsistych korzeniach trzeba dzielić ostrożniej – tu przyda się ostry nóż, a nie tylko ręce.
- Rośliny cebulkowe – np. tulipany i narcyzy. Po przekwitnieniu kwiatów i zasuszeniu liści cebulę mateczną wykopuje się z ziemi i oddziela od niej liczne cebulki przybyszowe. Ponownie do gruntu sadzi się je jesienią, pamiętając, że kwiaty wyrosną z nich nie wcześniej niż po ok. 2–3 latach uprawy, gdyż małe cebulki właśnie tyle czasu będą potrzebowały, aby osiągnąć odpowiedni rozmiar i pełną dojrzałość.
Jak rozmnażać byliny przez podział krok po kroku?
Czym rozmnażanie bylin przez podział różni się od innych metod? Przede wszystkim prostotą. Rozdzielać rośliny można ręcznie lub przy użyciu narzędzi. Najłatwiej jest po prostu delikatnie rozerwać karpę korzeniową – przydadzą się dwie uzębione motyczki lub para wideł wbita w środek kępy. Szpadel sprawdzi się przy twardszych, zbytych bryłach. Gdy rozmnażamy rośliny, które mają bardzo zbite, mięsiste korzenie, musimy je rozciąć za pomocą noża lub szpadla. Pamiętaj: nóż musi być ostry jak brzytwa – tępe narzędzie miażdży tkanki zamiast je ciąć, co zwiększa ryzyko chorób grzybowych. Po cięciu warto posypać rany fungicydem lub węglem drzewnym, żeby nie dopuścić do tego, by korzenie zaczęły gnić.
Rozmnażanie bylin przez podział to sztuka oddzielania ich od rośliny matecznej w taki sposób, żeby każda część miała własne, sprawne korzenie i przynajmniej kilka pędów lub pąków do dalszego wzrostu. Każdą oddzieloną część trzeba dokładnie obejrzeć i w razie potrzeby usunąć chore fragmenty i chwasty. Dzielenie bylin – wszystkie powierzchnie cięć warto oczyścić i skontrolować, czy nie ma śladów zgnilizny czy szkodników. Następnie wsadzamy każdą część w wybrane miejsce i podlewamy. Podziałem można też stosować rozmnażanie jako metodę odmładzania – wyrzucamy stary, zdrewniały środek kępy, a posadzić warto tylko jej zewnętrzne, żywotne fragmenty. Jeśli nowe sadzonki umieszczamy w donicy czy pojemniku, dobrze jest do podłoża dodać trochę perlitu. Ten naturalny produkt poprawia strukturę gleby i pomaga lepiej się przekorzenić nowej roślinie. Pamiętaj też, żeby nie uszkodzić korzeni podczas sadzenia – im więcej korzeni ocaleje, tym szybciej roślina wróci do formy.
Rozmnażanie przez sadzonki – metody rozmnażania dla miłośników roślin
Rozmnażanie przez sadzonki to kolejna świetna metoda, szczególnie polecana miłośników roślin, którzy chcą uzyskać nowe rośliny bez konieczności dzielenia całej kępy. To trochę jak klonowanie – bierzesz kawałek rośliny i dajesz mu szansę na własne życie. Sadzonek pędowych używamy najczęściej przy rozmnażaniu drzew i krzewów zrzucających liście na zimę, ale świetnie sprawdzają się też przy bylinach i roślinach doniczkowych.
Sadzonka pędowa to fragment pędu z przynajmniej jednym węzłem – to właśnie z węzła wyrastają korzenie i nowe liście. Sadzonka powinna mieć od 5 do 10 cm długości i być pobrana z zdrowego, niezakwituającego pędu. Sadzonki pobieramy tuż pod węzłem, używając ostrego noża lub sekatora. Dolny liść usuwamy, żeby nie gniło w podłożu, i możemy zanurzyć w ukorzeniaczu – to taki hormonalny turbo-booster, który przyspiesza tworzenie korzeni. Sadzonki umieszczamy w wilgotnym, przepuszczalnym podłożu i czekamy. Roślina potrzebuje czasu – zazwyczaj kilku tygodni – żeby wytworzyć pełny system korzeniowy. Rozmnażanie przez sadzonki wierzchołkowy pęd daje zwykle najlepsze efekty, bo jest najżywotniejszy.
Rozmnażanie wegetatywne przez sadzonki świetnie działa też w domowych warunkach. Popularne rośliny domowe jak monstera, filodendron, epipremnum czy sansewieria rozmnażają się wręcz ochoczo. Sansewieria da się nawet rozmnażać z pojedynczego liścia – wystarczy pociąć go na cienki odcinki z kilkucentymetrowymi fragmentami i ukorzeniać je w wilgotnym podłożu lub wodzie. Nacięcia na liściu powinny być prostopadłe, żeby nie pomylić, która strona idzie w dół. To jeden z tych trików wegetatywnego rozmnażania, który robi niesamowite wrażenie na każdym, kto zobaczy go po raz pierwszy.
Rozmnażanie przez odkłady – uprawa roślin bez odcinania pędów
Rozmnażanie przez odkłady to metoda, która wygląda jak ogrodniczy spryt w najczystszej postaci. Polega na tym, że ukorzeniamy pęd, zanim jeszcze go oddzielimy od rośliny matki – dzięki temu sadzonka ma stały dostęp do wody i składników odżywczych i praktycznie nie może nie wypuścić korzeni. To idealne rozwiązanie dla roślin, które ciężko się ukorzeniają w tradycyjny sposób.
Rozmnażanie przez odkłady sprawdza się świetnie przy pnączach, krzewach i roślinach o długich, elastycznych pędach. Wystarczy wygiąć pęd ku ziemi, zrobić na nim delikatne nacięcia w miejscu węzła, przypiąć go do gleby i obsypać ziemią lub torfem. Roślina sama wyśle korzenie w to miejsce – zwłaszcza jeśli wcześniej posmarujesz węzeł ukorzeniaczu. Po kilku tygodniach, gdy odkład wytworzy własny, rozwinięty system korzeniowy, możesz go odciąć i posadzić w docelowym miejscu. Rozmnażanie przez odkłady to też świetna metoda przy rozmnażaniu roślin doniczkowych – np. figowców czy dracen, gdzie metoda odkładu powietrznego (owijanie węzła wilgotnym mchem) daje fantastyczne rezultaty. To jeden z bardziej efektownych sposobów na wegetatywne rozmnażanie bylin i krzewów, który zaskakuje nawet doświadczonych ogrodników.
Rozmnażanie roślin domowych – poradnik dla początkujących
Rozmnażanie roślin domowych to temat, który przeżywa prawdziwy renesans – i słusznie! Coraz więcej miłośników roślin odkrywa, że zamiast wydawać pieniądze na nowe okazy, można po prostu rozmnożyć te, które już mają. Rozmnażanie roślin doniczkowych jest często prostsze niż myślisz – wiele z nich wręcz prosi się o podział lub sadzonkowanie.
Wegetatywny sposób rozmnażania roślin domowych obejmuje zarówno podział bryły korzeniowej, jak i sadzonki pędowe oraz rozmnażanie przez odkłady. Podział sprawdzi się przy roślinach tworzących kępy, jak zielistki, skrzydłokwiaty czy alokasje. Metody rozmnażania dobieramy do konkretnej rośliny – inaczej podchodzimy do monstery (sadzonki pędowe z węzłem), inaczej do sansewierii (fragmenty liści), a inaczej do żurawki czy gipsówki (podział). Kluczem jest obserwacja: rośliny same podpowiadają, kiedy są gotowe na rozmnażanie – zagęszczone korzenie wyłażące z doniczki to wyraźny sygnał, że czas na podział bryły lub przesadzenie. Pamiętaj, że każde rozmnażanie roślin – czy to podział, sadzonki czy odkład – to inwestycja, która procentuje bujnym, zielonym ogrodem i domem pełnym roślin.
