Rutewka – co to za roślina? Uprawa, odmiany i pielęgnacja
Gatunki rutewki uprawiane w naszych ogrodach są zmienne i o zróżnicowanej budowie. Ta wdzięczna roślina wieloletnia z rodziny jaskrowatych zachwyca delikatnymi, pierzastymi liśćmi, które doskonale uzupełniają się z otaczającą rutewki roślinnością. Thalictrum – bo tak brzmi jej łacińska nazwa – to bylina, która powinna znaleźć miejsce w każdym ogrodzie, gdzie szukamy lekkości i naturalistycznego klimatu.
Rutewka Delavaya – fioletowa mgiełka w ogrodzie
Rutewka delavaya to interesująca, lecz ciągle jeszcze rzadko spotykana bylina o wyjątkowej urodzie. Tworzy gęste kępy pierzasto-złożonych liści, które w okresie letnim wytwarzają wysokie pędy kwiatostanowe. Kwiaty rutewki są bardzo drobne, fioletowe, jednak ich ilość sprawia, że z daleka kwitnąca rutewka wygląda niczym fioletowa mgiełka uniesiona ponad kępą liści – daje to niesamowity efekt niespotykany u innych roślin. Thalictrum delavayi to wysoka bylina, której kwitnące łodygi osiągają od 150 do 200 cm wysokości zależnie od warunków glebowych. Okres kwitnienia przypada na lipiec i sierpień – właśnie wtedy wiechowate kwiatostany prezentują się najbardziej spektakularnie, a fiolet drobnych kwiatków dosłownie unosi się nad ogrodem jak obłok.
Rutewka uprawa – gdzie rutewka najlepiej rośnie i czuje się dobrze?
Uprawa rutewki nie jest skomplikowana, jeśli trafimy na odpowiednie miejsce. Rutewka najlepiej rośnie na stanowiskach osłoniętych od wiatru, gdzie gleba jest wilgotna i zasobna w próchnicę. Naturalne rabaty na obrzeżach nasadzeń z roślin drzewiastych, okolice stawów i cieków wodnych – to są jej wymarzone adresy. Rutewka lubi świetlisty półcień, choć na wystarczająco wilgotnym podłożu zniesie też stanowiska słoneczne. Stanowisko w pełnym słońcu bez dostępu do wilgoci to dla niej jednak przepis na stres – szczególnie podczas letnich upałów.
Pod względem rozmiarów bezkonkurencyjna jest rutewka delavaya, której kwiatostany osiągają wysokość do 2 metrów i nierzadko opierają się o korony mniejszych krzewów. Przy silnym wietrze kwitnące pędy pozbawione podpory mogą uginać się do ziemi pod własnym ciężarem – warto więc zadbać o odpowiednie stanowisko lub dyskretne podparcie łodyg.
Rutewka orlikolistna – solidna bylina na rabatę
Ryzykiem związanym z wywracaniem się pędów nie jest obarczona rutewka orlikolistna Thalictrum aquilegifolium, której wiechowate kwiatostany osiągają dwa razy mniejszą wysokość. To wysoka odmiana jak na standardy ogrodu, ale wciąż poręczna – jej rozgałęzionych pędach nie straszny umiarkowany wiatr. Odmiana 'Album' kwitnie od czerwca do sierpnia, tworząc filigranowe, lecz bardzo wytrzymałe kwiatostany – białe kwiaty wyglądają jak puszyste kwiatostany zawieszone w powietrzu. Rutewka orlikolistna 'Album' rośnie najlepiej w wilgotnym gruncie w pobliżu stawu lub na skraju nasadzeń drzewiastych. W takich samych warunkach może być uprawiana także rutewka wąskolistna Thalictrum lucidum. Gatunek ten kwitnie nieco później, bo od lipca, wykształca jednak bardzo liczne pędy oblepione gęsto ciemno-żółtymi kwiatami. Warto też wspomnieć o rutewce dwuskrzydłowej, która choć rzadziej pojawia się w sklepach, zachwyca niepowtarzalną formą kwiatostanu.
Gatunki i odmiany rutewki – którą wybrać do ogrodu?
Wybór gatunków i odmian rutewki jest zaskakująco szeroki. Każdy ogród znajdzie tu coś dla siebie – od delikatnej mgiełki Thalictrum delavayi po bardziej zwartą rutewkę orlikolistną. Przyjrzyjmy się bliżej tym najpopularniejszym.
Rutewka żółta Thalictrum flavum ssp. glaucum imponuje nie tylko pięknymi połyskującymi kwiatami, ale i srebrzystożielonymi, pierzastymi liśćmi. Ten gatunek może być wykorzystywany jako roślina towarzysząca w nasadzeniach z okazałymi bylinami. Z uwagi na wyprostowany pokrój oraz niemałą wysokość – w zależności od stanowiska od 100 do 150 cm – pełni też niejednokrotnie rolę rośliny pierwszoplanowej. Rutewka żółta to taka gwiazda rabaty, która efektownie wypełnia przestrzeń między niższymi bylinami a krzewami. Szczególną pozycję wśród roślin ozdobnych zajmuje rutewka mniejsza T. minus 'Adiantifolium'. Nazwa wskazuje, że gatunek ten nie osiąga dużych rozmiarów (dorasta do 40 cm wysokości). Odmiana 'Adiantifolium' nadaje się do uprawy w suchym podłożu ogrodu skalnego. Tworzy szarozielone liście i zielonkawożółte kwiaty.
Rutewki często uprawia się jako rośliny towarzyszące. Na stanowiskach półcienistych mogą być elementem nasadzenia z innymi bylinami leśnymi, takimi jak: tojeść kropkowana Lysimachia punctata, bodziszek leśny Geranium sylvaticum, krwawnica pospolita Lythrum salicaria, wiązówka Filipendula kamtschatica, parzydło leśne Aruncus dioicus i pluskwica Cimicifuga dahurica. Świetnie sprawdzają się też w sąsiedztwie funkii, których szerokie liście tworzą piękny kontrast z pierzastymi liśćmi rutewki, a brunery z ich dekoracyjnym ulistnieniem doskonale dopełniają ten leśny klimat. Na słonecznych stanowiskach stanowiskach słonecznych, gdzie podłoże jest wystarczająco wilgotne, wysokie rutewki mogą pojawiać się w charakterze roślin towarzyszących m.in. ostróżkom, malwom i przetacznikom.
Uprawa rutewki – gleba, podłoże i wymagania pielęgnacyjne
Rutewka lubi glebę żyzną, przepuszczalną i bogatą w próchnicę – coś w stylu leśnej ziemi, którą każdy ogrodnik chciałby mieć na całej działce. Odczyn gleby powinien być lekko kwaśny do obojętnego. Podłoże zbite i gliniane to jej wróg numer jeden – rutewka potrzebuje, żeby woda swobodnie przesiąkała, ale jednocześnie żeby wilgoć nie uciekała zbyt szybko w czasie upałów. Na stanowiskach słonecznych wymaga regularnego podlewania, szczególnie w pierwszym roku po posadzeniu, gdy roślina dopiero buduje swój system korzeniowy. W kolejnych sezonach, gdy bylina już się rozrośnie i zadomowi w glebie, radzi sobie umiarkowanie dobrze nawet w krótkich okresach suszy – choć wyjątkowo długie okresy suszy jej nie służą.
Wymagania pielęgnacyjne rutewki są umiarkowane. Warto nawozić ją wiosną kompostem lub wolnodziałającym nawozem organicznym – to wystarczy, żeby przez całe lato cieszyć się mnóstwem drobnych, dekoracyjnych kwiatów. W czasie kwitnienia, czyli od czerwca do sierpnia, najlepiej nie ruszać roślin i dać im po prostu rozkwitnąć. Rutewka rzadko choruje i jest odporny na większość pospolitych problemów ogrodowych. Szkodniki też niespecjalnie ją interesują – jest na nie w większości przypadków mało podatny. Pielęgnacja sprowadza się więc głównie do usuwania przekwitłych pędów i ewentualnego podlewania w czasie suszy.
Rozmnażanie rutewki – sadzonki i podział kęp
Rozmnażanie rutewki można przeprowadzić na dwa podstawowe sposoby. Pierwszy to podział kęp, który najlepiej wykonać wczesną wiosną, zanim roślina ruszy z intensywnym wzrostem. Wystarczy wykopać całą kępę, podzielić ją ostrą łopatą lub nożem na kilka mniejszych części, dbając, żeby każda miała kilka zdrowych pędów i korzeni, a następnie posadzić w nowym miejscu. Podzielone kępy szybko się przyjmują i już w tym samym sezonie mogą zakwitnąć. Podział warto przeprowadzać co kilka lat, bo starsze kępy rutewki bywają mniej bujne w środku.
Drugi sposób to uprawa z nasion lub sadzonki rutewki pobierane z rozłogów. Młode sadzonki wymagają więcej uwagi – trzeba zadbać o wilgoć i osłonę przed ostrym słońcem. W sprzyjających warunkach szybko się jednak ukorzenią i już w pierwszym roku po posadzeniu zbudują solidną kępę liści. Sadzonki rutewki najlepiej sadzić w lekko ocienionym miejscu, żeby nie przesuszyć ich w trakcie aklimatyzacji. Rozmnażanie przez podział jest zdecydowanie prostsze i polecane każdemu, kto chce powiększyć swój zbiór tych wdzięcznych roślin w ogrodzie.
Rutewka w ogrodzie naturalistycznym – gdzie ją zobaczyć i jak ją wkomponować?
Rutewka w ogrodzie naturalistycznym to strzał w dziesiątkę. Jej zwiewny, lekki kwiatostan doskonale pasuje do ogrodów w stylu cottage, ogrodów leśnych oraz dzikich zakątków przy oczku wodnym. Wysoka bylina jaką jest rutewka delavaya, osiągająca 120–150 cm wysokości w sprzyjających warunkach, może robić wrażenie zwłaszcza posadzona w większej grupie – wtedy puszyste kwiatostany tworzą prawdziwą fioletową chmurę, którą można zobaczyć z daleka. Rutewka wygląda szczególnie efektownie na tle ciemnych krzewów lub wśród roślin o dużych, szerokich liściach, takich jak funkia czy brunery, których kontrastujące ulistnienie podkreśla delikatność pierzastych liści rutewki.
Warto zobaczyć, jak rutewka prezentuje się na rabatach bylinowych w ogrodach pokazowych – jej lekka sylwetka sprawia, że nie przytłacza sąsiednich roślin, lecz nadaje całej kompozycji zwiewność i ruch. Thalictrum w towarzystwie ostróżek, omanu czy akonitu tworzy naturalistyczny ogród, który wygląda jakby powstał sam z siebie, bez przymusu i sztuczności. Na stanowiskach półcienistych rutewka orlikolistna, rutewka żółta i rutewka delavaya mogą rosnąć razem, kwitnąc kolejno i przedłużając dekoracyjny okres całego założenia od wiosny aż do końca lata. To bylina, którą naprawdę warto mieć w ogrodzie – i zobaczyć ją w pełnym rozkwicie choć raz, żeby już nigdy nie wyobrazić sobie rabaty bez niej.
