Coraz więcej sklepów w swojej ofercie posiada rośliny szczepione na pniu - prawdziwe gwiazdy ogrodniczego show-biznesu. Wśród nich znajdziemy najrozmaitsze odmiany drzew owocowych i wiele innych równie ciekawych okazów. Postanowiliśmy przyjrzeć się bliżej tematowi. Okazuje się, że temat jest dość rozległy - można by rzec, że rozrósł się jak dobrze szczepione drzewo! Dlatego w tym wpisie skupimy się na podstawowych informacjach dotyczących roślin szczepionych oraz ich pielęgnacji. Sprawdzimy również, jakie plusy dodatnie :) niesie posiadanie tego typu roślin w swoich ogrodniczych zasobach.
Szczepienie roślin - sztuka stara jak świat...
Szczepienie roślin to trudna sztuka, można powiedzieć - prawdziwa botaniczna chirurgia plastyczna! Niewiele osób o tym wie, że praktykowana jest już od niemal 4000 lat - czyli jeszcze zanim powstał pierwszy poradnik ogrodniczy. Prekursorem tej formy rozmnażania lub, jak kto woli - uszlachetniania roślin była Mezopotamia i Chiny. Sztuka stara, ale w dzisiejszych czasach poznawana i doceniana na nowo, niczym vintage w świecie mody. Rośliny szczepione to dobra propozycja dla osób, które mają albo mało miejsca w ogrodzie, albo po prostu lubią ciekawe i oryginalne formy roślin. To także znakomite rozwiązanie dla osób, które nie posiadają własnego ogrodu, a jedynie balkon, czy taras - w końcu nie każdy może mieć hektar ziemi, żeby realizować swoje zielone marzenia!
Na czym polega szczepienie roślin?
Zatrzymajmy się na chwilę nad szczepieniem roślin - tym botanicznym matchmakingiem, który łączy rośliny w szczęśliwe związki. Czym polega szczepienie w praktyce? To metoda rozmnażania roślin, która opiera się na połączeniu dwóch różnych roślin w jeden organizm - konkretnie mówiąc, polega na połączeniu dwóch starannie dobranych części rośliny tak, by zrosły się w jedną całość. Oprócz grona zagorzałych i zapalonych ogrodników, jest to zazwyczaj fach, którym parają się profesjonalne szkółki. Szczepienie polega na przeniesieniu części jednej rośliny (zrazu) - na drugą (podkładkę) i doprowadzeniu do tego, że te dwa elementy się ze sobą zrosną - to taki roślinny "ślub", tylko bez kwiatów (ironia losu!).
Ciekawszą formę szczepi się wtedy na roślinie stanowiącej późniejszy pień. Miejsce szczepienia znajduje się nad ziemią, dzięki czemu roślina nabiera formy miniaturowego drzewka - można powiedzieć, że przechodzi swoją własną "operację plastyczną". Szczepić można zarówno drzewa owocowe jak i krzewy ozdobne, a nawet warzywa - to taka roślinna wersja "łączenia rodzin".
Odpowiednio zabezpieczone mieszaniną wosku i parafiny podkładki są przechowywane w chłodni - można powiedzieć, że przechodzą swój botaniczny "spa day". W okresie do 3 tygodni rozpoczyna się okres zrastania. Gdy szczepienie zrośnie się i wytworzą się tzw. kalusy, proces pędzenia jest zakończony. Trwa to około 20 dni. Połączone rośliny zaczynają sobie przekazywać wodę i rozpuszczone w niej substancje, jak para dzieląca się ostatnim ciastkiem. I tak oto stają się jednością... Można by rzec, że to najbardziej udane "zaaranżowane małżeństwo" w świecie roślin!
ℹ️ WARTO WIEDZIEĆ
Aby cała operacja zakończyła się sukcesem, do szczepienia należy wybierać blisko ze sobą spokrewnione rośliny - to jak aranżowanie małżeństwa w świecie roślin, tylko że bez swatki!
Po co szczepi się rośliny, czyli plusy dodatnie szczepionych roślin
Wśród ogrodników amatorów wciąż znajdziemy niewielu śmiałków, którzy podejmują się szczepienia roślin. A szkoda, bo ten zabieg to prawdziwa magia ogrodnicza - bez różdżki, ale z sekatorem w dłoni! Oto korzyści, które sprawią, że spojrzysz na szczepienie inaczej:
- W przypadku szczepionych roślin można decydować o ich wysokości. To jak bycie architektem w świecie roślin - określasz z góry (dosłownie!), jak wysoko mogą sięgać. Miejsce szczepienia jest zazwyczaj ich najwyższym punktem w przypadku drzew płaczących i parasolowatych, jakby natura postawiła tam znak "stop".
- Wysokość podkładki waha się od 50 do 200 cm. Pień przestaje rosnąć wzwyż, jakby dostał zakaz przekraczania sufitu, ale za to może się "napakować" wszerz.
- Rośliny szczepione są łatwe w pielęgnacji. Są jak grzeczne dzieci - nie wyrastają ponad głowę i łatwiej nad nimi zapanować. A odpowiednie przycinanie pozwala na stylizację korony - zupełnie jak wizyta u fryzjera!
- Rośliny szczepione wykazują się większą odpornością. To jak wszczepienie supermocy - słabsze okazy dostają mocniejsze korzenie i lepszą odporność, zachowując swoje najlepsze cechy.
- Szczepiona roślina daje gwarancję otrzymania pożądanych cech. Szczepienie pozwala na powtarzanie pożądanych cech z niemal zegarową precyzją - to jak kopia 1:1 ulubionego filmu, wiesz dokładnie, czego się spodziewać.
- Rośliny szczepione to oszczędność miejsca. Nawet najmniejszy balkon może stać się mini-ogrodem, bez ryzyka, że Twój zielony przyjaciel postanowi pewnego dnia przebić się przez dach.
- Rośliny szczepione to prosty sposób na wzbogacenie różnorodności kompozycji. Działają jak łącznik między wysokimi drzewami a niskimi kwiatkami - dyplomata świata roślin!
- Rośliny szczepione umożliwiają posiadanie kilku odmian na jednej roślinie. To jak mieszkanie w akademiku - kilka charakterów pod jednym dachem!
- Poprzez szczepienie możesz przyspieszyć kwitnienie krzewu - to jak naturalne dopalacze dla roślin, tylko całkowicie legalne!
Odmiany drzew szczepionych na pniu - co warto posadzić w ogrodzie?
Szczepienie drzew i krzewów daje ogrodnikowi naprawdę szerokie pole do popisu, a wybór odpowiednich roślin potrafi przyprawić o zawrót głowy. Drzewa szczepione na pniu są popularne ze względu na walory ozdobne oraz swoją uniwersalność - sprawdzają się zarówno w dużym ogrodzie, jak i w małych ogrodach przydomowych czy nawet na tarasach i balkonach. Dzięki szczepieniu możemy cieszyć się roślinami, które w naturze wyrosłyby na wysokie drzewa, a tu grzecznie trzymają się w ryzach miniaturowego drzewka. To trochę jak oswojony tygrys - piękny, efektowny, ale nie zajmuje połowy salonu.
Szczególnym wzięciem cieszą się ozdobne odmiany jabłoni - ta jabłoń szczepiona na pniu to prawdziwa ozdoba każdego ogrodu, atrakcyjna także w okresie bezlistnym, gdy jej zgrabna, płacząca lub parasolowata korona rysuje się na tle nieba jak chiński tusz. Podobnie wierzby i brzoza szczepiona na pniu potrafią zaczarować każdy zakątek. Prawdziwymi gwiazdami są też róże szczepione w ten sposób - krzew róży uniesiony na wysmukłym łodydze robi wrażenie, jakby fruwał nad rabatą. Popularne są również ozdobne odmiany wiśni i śliw - odmiana o płaczącym pokroju korony albo odmiana o parasolowatym pokroju to propozycje, przy których trudno przejść obojętnie. Wśród roślin ozdobnych chętnie sięga się też po szczepione na pniu odmiany lilaka, forsycji czy irgi - każda z nich może stać się solowym wykonawcą w ogrodowym spektaklu.
Jeśli chodzi o odmiany drzew owocowych, to szczepienie pozwala uzyskać atrakcyjne rośliny o ograniczonym wzroście, co jest szczególnie cenne tam, gdzie miejsca jest jak na lekarstwo. Drzew owocowych szczepionych na pniu nie trzeba drabiny do zbiorów - wszystko w zasięgu ręki, dosłownie. Warto śledzić oferty szkółek lub centrów ogrodniczych i tak wybierać okazy, by uwzględnić zarówno walory smakowe, jak i dekoracyjne. W zależności od wysokości szczepienia dorasta do wysokości odpowiadającej użytej podkładce, więc mamy realny wpływ na to, ile miejsca zajmie nasza zielona inwestycja. Zaszczepione na wyższym bądź niższym pniu - wybór należy do Ciebie i zależy głównie od tego, gdzie planujesz posadzić swoją roślinę.
Ozdobne szczepione na pniu - jak je pielęgnować przez cały rok?
Rośliny szczepione na pniu to prawdziwi VIP-owie ogrodu i wymagają nieco więcej uwagi niż ich "zwykłe" koleżanki. Nie jest to jednak opieka skomplikowana - wystarczy trzymać się kilku żelaznych zasad, a Twoje rośliny odwdzięczą się efektownymi liściami lub kwiatami, a w przypadku gatunków owocowych - także soczystymi plonami. Kluczową kwestią jest regularne korygowanie kształtu korony - robimy to w stanie bezlistnym, kiedy widać całą strukturę gałęzi jak na dłoni. Gdy pobudzimy roślinę do zagęszczenia przez odpowiednie cięcie, korona staje się gęstsza, bardziej kulista lub kaskadowa - zależy czego oczekujemy od naszego zielonego artysty.
Rośliny szczepione na pniu potrzebują nawożenia i podlewania nieco bardziej regularnie niż rośliny rosnące w gruncie bez ingerencji - szczególnie jeśli uprawiamy je w pojemnikach na tarasie czy balkonie. Można je uprawiać w odpowiednich pojemnikach, pamiętając jednak, że w donicach szybciej wysychają i szybciej wyczerpują substancje odżywcze z podłoża. Szczególną troską należy otoczyć miejsce szczepienia - jest to najwrażliwszy punkt całej rośliny. Dotyczy to zwłaszcza gatunków wrażliwych na przemarznięcie zimą - warto owinąć pień w tym miejscu agrowłókniną lub specjalną taśmą izolacyjną, zanim przyjdą pierwsze mrozy. Pamiętaj też, by na bieżąco usuwać wszystkie odrosty wyrastające z podstawy rośliny i z podkładki poniżej miejsca szczepienia - te nieproszeni goście chcieliby przejąć całe "żywienie" dla siebie i mogą zagłodzić szlachetną odmianę, zanim zdążysz powiedzieć "sekator".
Rośliny szczepione - czyli jak być dobrym opiekunem dla roślinnego VIP-a
O czym jeszcze musimy pamiętać, gdy gościmy w ogrodzie takiego zielonego arystokratę? Boczne pędy wyrastające z podkładki należy usuwać zawsze i na bieżąco - to jak strzyżenie włosów, tylko że zamiast fryzjera potrzebujemy sekatora. W przeciwnym razie będą hamowały wzrost odmianie szlachetnej, zepsują jej pokrój i sprawią, że nasza roślinna primadonna straci swój blask. W przypadku szczepionych okazów trzeba pamiętać, by przez pierwsze sezony dobrze zabezpieczamy je na zimę przed mrozami - to jak robienie szalika dla szczególnie wrażliwego miejsca szczepienia. Należy to zrobić nawet wówczas, gdy zaszczepiony na pniu gatunek jest z natury odporny na niskie temperatury, bo miejsce szczepienia to taki roślinny pięta Achillesa. Korygowanie korony drzew liściastych wykonuje się w bezlistnym stanie - można powiedzieć, że to taka wizyta u fryzjera, ale w sezonie "topless". I na koniec pozostaje nam jedno - dbanie o regularne podlewanie i nawożenie, bo nawet roślinni arystokraci potrzebują swojego spa!
