Choroby winorośli - przykłady, zwalczanie
Winogrona z własnego ogrodu są smaczne i zdrowe. Winorośl należy do roślin uprawianych od najdawniejszych czasów. Przyjemnie jest pójść do ogrodu i zerwać prosto z krzaka pyszne, soczyste winogrona wychodowane przez nas samych. Z samodzielnie wychodowanych winogron możemy również zrobić swoje ulubione wino. Jednak winorośl, jak i inne rośliny sadzone w naszych ogrodach, narażona jest niestety na choroby. Dlatego dzisiaj przedstawię Wam najważniejsze choroby winorośli i powiem, jak je zwalczać. Pierwszym dobrym krokiem jest zakup sadzonki winorośli, która jest zdrowa.
Choroby winorośli stanowią duże zagrożenie dla upraw, ze względu na małą ilość zarejestrowanych środków ochrony do oprysku winorośli. Użycie niewłaściwego preparatu ochronnego może spowodować skażenie owoców. Z tego powodu zwalczanie chorób winorośli polega przede wszystkim na profilaktyce. Systematyczne zabiegi ochronne (cięcie sanitarne, opryski) pozwalają skutecznie zahamować rozwój chorób jeszcze przed pojawieniem się owoców.
Najgroźniejsze choroby winorośli - co zagraża Twojemu krzewowi?
Zanim przejdziemy do szczegółów, warto wiedzieć, z czym w ogóle możemy mieć do czynienia. Winorośl to roślina, która uwielbia ciepło i słońce, ale niestety w takich samych warunkach świetnie czują się też różne patogeny grzybowe. Najgroźniejsze choroby winorośli to mączniak rzekomy, mączniak prawdziwy, szara pleśń, biała zgnilizna winogron oraz antraknoza winorośli. Każda z nich potrafi w ciągu kilku tygodni zamienić bujny, zdrowy krzew w smutną kupkę zasychających liści i gnijących owoców. Uprawa winorośli wymaga więc czujności - regularnie oglądaj liście, pędy i latorośle, bo im wcześniej zauważysz problem, tym łatwiej go opanować. Zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, priorytetem powinny być działania profilaktyczne i zapobiegawcze, a środki ochrony roślin stosujemy dopiero wtedy, gdy sytuacja tego naprawdę wymaga.
Choroby winorośli - Mączniak rzekomy
Jest najgroźniejszą i najczęściej występującą chorobą winorośli, wywoływaną przez grzyb Plasmopara viticola. Rozwojowi choroby sprzyja ciepła (20°C) i wilgotna pogoda. Ta choroba winorośli największe zagrożenie stanowi podczas deszczowej pogody, na przełomie czerwca i lipca - atakuje przede wszystkim liście. Rzadziej rozwija się na latoroślach, kwiatach i owocach.
Objawy mączniaka rzekomego
Młode liście pokryte są okrągłymi, oliwkowo-brązowymi, prześwitującymi, tłustymi plamami. Po kilku tygodniach plamy zmieniają kolor na brunatnoczerwony. Na dolnej stronie liścia, na plamach, widoczny jest biało-fioletowy nalot. Na starszych liściach plamy układają się w obraz mozaiki. Na górnej stronie blaszki liściowej pojawiają się żółtozielone plamy otoczone charakterystyczną żółtozieloną obwódką, które stopniowo pokrywają się nalotem. Na dolnej stronie blaszki liściowej pojawiają się z kolei białe, wełniste skupiska zarodników. Porażone kwiaty żółkną i zasychają, a jagody brązowieją i opadają. Choroba osłabia całe krzewy, które nie są w stanie utrzymać owoców i stają się mniej odporne na mróz. Pędy i kwiaty ciemnieją i zamierają - jeśli pojawią się pierwsze objawy na młodych przyrostach, działaj natychmiast.
Zwalczanie mączniaka rzekomego winorośli i ochrona winorośli przed mączniakiem rzekomym
Walki z mączniakiem rzekomym nie warto odkładać na później - gdy choroba się rozkręci, trudno ją zatrzymać. Ochrony winorośli przed mączniakiem rzekomym najlepiej podejmować się zapobiegawczo, zanim jeszcze pojawią się pierwsze objawy choroby. Zabiegi oprysku wykonuj regularnie, szczególnie w mokre i ciepłe sezony, gdy wysoka wilgotność powietrza tworzy idealne warunki dla patogenu.
- Opryski środkiem Dithane NeoTec 75 WG (20g w 8 l wody/100m²) wykonuje się zapobiegawczo - pierwszy zabieg przed kwitnieniem. W przypadku hodowli wrażliwych odmian winorośli, szczególnie w deszczowe lata, zabiegi należy powtarzać 4 razy (w odstępach 7-10 dniowych).
- Preparat Ridomil Gold MZ Pepite 67,8 WG (7,5 g w 7 l wody/100m²) stosujemy także zapobiegawczo lub gdy zaobserwujemy pierwsze objawy. Opryski wykonujemy od pojawienia się pierwszego kwiatostanu do końca kwitnienia. Zabiegi powtarzamy 3-krotnie co 10-14 dni.
Choroby winorośli - Szara pleśń
Szara pleśń najczęściej występuje na dojrzewających owocach, na których choroba wyrządza największe szkody. Owoce przebarwiają się na brązowy kolor i gniją. Skórka pokrywa się charakterystycznym dla szarej pleśni siwym pylącym nalotem. W bardzo korzystnych dla grzyba warunkach - czyli gdy wysoka wilgotność powietrza utrzymuje się przez dłuższy czas - objawy szarej pleśni winorośli mogą wystąpić również na liściach. Na powierzchni blaszki liściowej pojawiają się duże plamy otoczone żółtozieloną obwódką. Tkanka na plamach wysycha i brunatnieje, a na jej powierzchni pojawia się pylący nalot pleśni. Objawy szarej pleśni na liściach to sygnał, że zgnilizna może szybko przenieść się na owoce - nie lekceważ ich.
Profilaktyka i zwalczanie szarej pleśni
Podstawą ochrony jest utrzymywanie niskiej wilgotności powietrza między krzewami winorośli poprzez prawidłowe formowanie krzewów. Opadłe liście i chore części roślin należy regularnie usuwać z ogrodu, bo to w nich patogen zimuje i czeka na kolejny sezon. W rejonach o wysokiej sumie opadów (np. Małopolska) zaleca się dobór odmian winorośli o niskiej wrażliwości na tę chorobę, np.: odmiana Bianca, Muscat Odeski, Sibera, Solaris, Agat Doński, Rondo, Kristaly.
Opryski
Opryski profilaktyczne, jak i po wystąpieniu pierwszych objawów choroby, użytkownicy nieprofesjonalni mogą stosować środek Switch 62,5 WG. Zalecana dawka to 12g na 100m² (taką ilość środka należy rozpuścić w 4-10 litrach wody). Można wykonać maksymalnie dwa opryski w sezonie, w odstępie co najmniej 21 dni.
Choroby winorośli - Mączniak prawdziwy wywoływany przez grzyba Oidium tuckeri
Mączniak prawdziwy winorośli jest szczególnie niebezpieczny dla upraw pod osłonami. Jednak ocieplenie klimatu sprawia, że staje się on coraz większym zagrożeniem również dla winorośli uprawianej w ogrodzie. Zwalczanie mączniaka prawdziwego winorośli wymaga regularności - jedna pominięta runda oprysków może oznaczać poważne straty.
Objawy mączniaka prawdziwego winorośli są dość charakterystyczne: na kwiatostanach, niezdrewniałych pędach oraz owocach pojawia się mączysty nalot, który wygląda jak posypanie mąką. Pędy i kwiaty ciemnieją i zamierają. Na najmłodszych liściach, na silnie porażonych latoroślach, blaszka jest lekko kędzierzawa, a brzegi podwijają się do góry. Na górnej stronie blaszki liściowej pojawiają się żółtozielone plamy, które pokrywają się mączystym nalotem. Na stronie blaszki liściowej starszych liści, na całej ich powierzchni, widoczny jest srebrnoszary nalot. Mączniak prawdziwy najgroźniejszy jest dla młodych owoców - na ich skórce widoczne są drobne, ciemne plamki i pajęczynowate przebarwienia. Skórka zasycha i przestaje rosnąć, natomiast miąższ rozrasta się nadal. W efekcie owoce pękają i gniją. Pęknięcia owoców są bardzo głębokie, sięgające aż do nasion. Porażone liście i grona wydzielają charakterystyczny zapach grzyba.
Zwalczanie mączniaka prawdziwego
Zalecane jest profilaktyczne opryskiwanie krzewów preparatami siarkowymi, np. Siarkol 800 SC (27,4-40 ml w 10 l/100m²). Opryski wykonujemy w maju, przed kwitnieniem winorośli, i powtarzamy je co 7 dni przez cały okres wegetacyjny. Siarka działa tu jak tarcza - regularnie stosowana, nie pozwala patogenowi się zadomowić. Pamiętaj, by nie opryskiwać krzewów w pełnym słońcu i przy temperaturze powyżej 25°C, bo preparat siarkowy może wtedy poparzyć liście.
Choroby winorośli - Biała zgnilizna winogron
Biała zgnilizna winogron to choroba, o której wielu ogrodników zapomina - do czasu, aż znajdą na krzewie grona wyglądające jak z horroru. Biała zgnilizna atakuje głównie owoce, ale potrafi też zajść od strony uszkodzeń po gradobiciu czy cięciu. W przypadku tej choroby pierwsze symptomy to jasnobrązowe, wodniste plamy na owocach, które szybko powiększają się i pokrywają jasnym, pylącym nalotem. Skórka mięknie, owoce marszczą się i zasychają albo wręcz przeciwnie - gniją na krzewie. Biała zgnilizna winogron szczególnie mocno daje się we znaki po burzach, bo uszkodzona skórka jagód to dla grzyba otwarte drzwi. Porażone części roślin - liście czernieją i opadają, pędy brązowieją i zasychają - należy jak najszybciej usuwać z ogrodu i niszczyć, nigdy nie kompostować. Do zwalczania białej zgnilizny stosuj preparaty fungicydowe zawierające tiuram lub folpet, zgodnie z etykietą i zasadami integrowanej ochrony. Nawożenie krzewów potasem wzmacnia tkanki i sprawia, że winorośl jest mniej podatna na tę chorobę - warto o tym pamiętać przy planowaniu nawożenia w sezonie.
Antraknoza winorośli - czarna owca wśród chorób winorośli
Antraknoza winorośli to choroba, która potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych ogrodników. Wywołuje ją grzyb z rodzaju Elsinoe, a objawy pojawiają się przede wszystkim po chłodnej i deszczowej wiośnie. Antraknoza atakuje liście, pędy i owoce - na liściach pojawiają się charakterystyczne, okrągłe lub nieregularne plamki z ciemną obwódką, których środek z czasem wyschnie i może wypaść, nadając liściowi wygląd jak po ostrzale śrutem. Na pędach widać wgłębione, ciemne plamy, przez które latorośl może pękać i zamierać. Owoce pokryte są wklęsłymi, ciemnymi plamami - skórka w tych miejscach zasycha, a miąższ gnije. Uprawa winorośli w miejscach z dobrą cyrkulacją powietrza znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia antraknoza winorośli, bo patogen potrzebuje wilgoci do kiełkowania zarodników. Do zwalczania antraknoza stosuje się opryski preparatami miedzianymi lub fungicydami zawierającymi kaptam - zabiegi wykonuj profilaktycznie lub zaraz po tym, jak pojawią się pierwsze objawy. Regularne nawożenie i dbałość o kondycję krzewu sprawiają, że winorośl jest zdecydowanie mniej podatna na tę i inne choroby - silna roślina to zawsze lepsza obrona niż najlepszy preparat.
