Trawa cytrynowa - właściwości, zalety
Trawa cytrynowa (łac. Cymbopogon citratus) to bylina dorastająca do 1,5 m wysokości. Tworzy efektowne gęste kępy długich, lancetowatych, trzcinowatych liści, które po roztarciu wydzielają intensywny cytrynowy zapach. Częścią podziemną rośliny są białawe, aromatyczne bulwy. Trawę cytrynową można z powodzeniem uprawiać w naszym klimacie, ale najlepiej w pojemnikach.
Palczatka szczególnie wyglądem przypomina inne trawy – wiechliny (należą do jednej rodziny). Tworzy dekoracyjne kępy długich, liściastych źdźbeł. W ogrodzie można ją wykorzystać jako trawę ozdobną. Doskonale nadaje się także do aranżacji balkonu czy tarasu. Najlepiej wygląda posadzona w jednokolorowych aranżacjach.
Jednak trawa cytrynowa ma szerokie zastosowanie także w kuchni – jest cennym dodatkiem do potraw, który nadaje im świeżego, cytrusowego posmaku. Choć jest przyprawą przede wszystkim kuchni azjatyckiej, może być wykorzystywana do deserów, kompotu i wielu napojów, także alkoholowych.
W kuchni możemy wykorzystywać dolną część łodygi trawy cytrynowej – tę białą i miękką. Warto jednak pamiętać, że także liście rośliny świetnie nadają się do aromatyzowania potraw i napojów. Najlepsza jest świeża, ale trawa cytrynowa świetnie znosi mrożenie i suszenie. Nie trzeba się obawiać, że straci swoje aromatyzujące właściwości. Jej zapach jest połączeniem cytrusów: limonki i cytryny z nutą imbiru. W smaku trawa cytrynowa nie jest jednak kwaśna, dlatego używamy jej głównie dla aromatu.
Trawa cytrynowa jest składnikiem typowym dla kuchni tajskiej i indyjskiej. Nie sposób spotkać tam dania przygotowanego bez jej użycia. Dodaje się ją np. do curry i wielu zup.
Trawa cytrynowa świetnie łączy się z mleczkiem kokosowym, ale jest także podstawowym składnikiem herbat i napojów. W takiej roli świetnie sprawdzi się również jako dodatek do polskich kompotów czy zimowych, rozgrzewających herbatek. Warto sięgać po trawę cytrynową także latem, kiedy przygotowujemy owocowe smoothie i lemoniadę. Pamiętajmy o niej również, kiedy robimy drinki na bazie cytrusów.
Oto przepis na oryginalną i smaczną potrawę z wykorzystaniem trawy cytrynowej:
Pasta z trawą cytrynową
Pasta: siekamy 8 szalotek, 3 ząbki czosnku i 2 cm galangalu. Mieszamy ze szczyptą zmielonej kolendry, kurkumy i kuminu, łyżeczką cukru i 2 łyżeczkami soli. Rozgrzewamy w rondlu olej, wkładamy pastę i 3 listki laurowe, smażymy 4 min. Dodajemy kurczaka podzielonego na 8 kawałków, obsmażamy. Wlewamy 600 ml wody, doprowadzamy do wrzenia. Dolewamy 100 ml mleka kokosowego, dodajemy 4 zmiażdżone łodygi trawy cytrynowej, gotujemy do miękkości. Dodajemy 2-3 pokrojone ziemniaki, gotujemy, aż zmiękną.
Napar z trawy cytrynowej – ziołowy rytuał dla zdrowia i relaksu
Jeśli myślisz, że trawa cytrynowa to tylko domena tajskich kuchni, mamy dla Ciebie dobrą wiadomość: wystarczy kilka źdźbeł trawy cytrynowej zalanych wrzątkiem, żeby mieć w filiżance coś znacznie lepszego niż zwykła herbata z torebki. Napar z trawy cytrynowej to jeden z tych ziołowych klasyków, które smakują jak urlop – orzeźwia, koi i pachnie lepiej niż niejeden dezodorant. Smak i zapach tego naparu to właśnie to połączenie świeżości z delikatną ciepłą nutą, które sprawia, że chce się wracać po kolejny kubek.
Napar działa relaksująco i uspokajająco – to świetna alternatywa dla osób, które chcą wieczorem zwolnić obroty bez sięgania po tabletki na sen. Co więcej, herbatka z trawy cytrynowej wspiera trawienie i wspomaga trawienie po cięższym posiłku – jeśli więc kolacja była nieco za obfita, a żołądek protestuje, taki ziołowy napar potrafi zdziałać cuda. Pomaga też przy wzdęciach i niestrawności, co doceniali już starożytni zielarze, zanim słowo "fitoterapia" w ogóle weszło do słownika. Dla tych, którzy wolą działać profilaktycznie: wypijanie naparu regularnie wspomaga metabolizm i ogólną pracę układu pokarmowego. Jedna ciepła filiżanka po kolacji i żołądek mówi "dziękuję".
Przygotowanie jest dziecinnie proste: bierzemy świeżą lub suszoną trawę cytrynową (około 2-3 łodyżki lub łyżeczkę suszu na kubek), zalewamy wodą o temperaturze około 90°C i czekamy 5-10 minut. Można dosłodzić miodem, dodać plaster imbiru albo odrobinę soku z limonki – i już mamy aromatyczny, ziołowy napój, który działa pobudzająco na zmysły, a jednocześnie relaksująco na nerwy. Taka magia.
Uprawa trawy cytrynowej – ziołowy kącik w doniczce na całą zimę
Uprawa trawy cytrynowej w naszym klimacie jest prostsza niż mogłoby się wydawać – ta roślina jest wyjątkowo wdzięczna, o ile zapewnimy jej słońce i ciepło. Cymbopogon citratus pochodzi z tropików, więc mrozy to jej największy wróg. Na szczęście doskonale radzi sobie w donicach, które na zimę wnosimy do środka. Dzięki temu możemy cieszyć się świeżymi ziołami przez okrągły rok – i mieć własny ziołowy kącik na parapecie, który pachnie jak azjatycka restauracja premium, tyle że bez rachunku na końcu.
Jeśli chcesz zacząć swoją przygodę z tą rośliną, zamiast kupować trawa cytrynowa 50g w sklepie co tydzień, zainwestuj raz w sadzonkę i ciesz się własnoręcznym zbiorem. Trawa cytrynowa 50g ze sklepu to oczywiście świetna opcja na start, żeby sprawdzić, czy w ogóle przypadnie Ci do gustu – ale własna uprawa daje satysfakcję zupełnie innego kalibru. Roślina lubi przepuszczalną ziemię, regularny (ale nie przesadny) podlew i dużo słońca. Latem można ją spokojnie trzymać na balkonie lub tarasie, a gdy temperatura spadnie poniżej 10°C, przenosimy ją do jasnego pomieszczenia. W ten sposób mamy świeże zioła przez całą zimę bez wychodzenia z domu.
Warto wiedzieć, jak prawidłowo przechowywać zebraną trawę cytrynową. Świeże łodygi najlepiej trzymać w lodówce owinięte wilgotnym ręcznikiem papierowym – wytrzymają tak kilka dni. Jeśli chcemy przechowywać ją dłużej, możemy ją zamrozić lub wysuszyć. Suszone źdźbła trawy cytrynowej zachowują swój aromatyczny charakter przez wiele miesięcy, jeśli przechowujemy je w szczelnie zamkniętym słoiczku, z dala od wilgoci i słońca. Prosto, tanio i skutecznie.
Lekarski potencjał trawy cytrynowej – co kryje się w tej niepozornej roślinie?
Trawa cytrynowa ma intensywny aromat, który nie jest przypadkowy – pochodzi od cytronelalu i innych związków zawartych w olejkach eterycznych tej rośliny. To właśnie te substancje sprawiają, że palczatka cytrynowa od wieków gości w ziołach leczniczych na całym świecie, od Azji po Amerykę Południową. Wykazują właściwości antybakteryjny charakter, dzięki czemu roślina ta sprawdza się nie tylko w kuchni, ale i w domowej apteczce.
Chińczycy zalecają stosowanie trawy cytrynowej jako środka łagodzącego bóle głowy. W Indiach natomiast jest uważana za lekarski środek na niestrawność i brak apetytu. Warto stosować płukankę z palczatki cytrynowej na zapalenie gardła, jamy ustnej czy oskrzeli. Roślina ta pomaga bowiem obniżyć gorączkę, a także hamuje rozwój grzybów (zwłaszcza drożdżaków). W Ameryce Południowej trawę cytrynową dodaje się do yerba mate, dzięki czemu napój zyskuje przyjemny smak. Ponadto działa antydepresyjnie, poprawia koncentrację i rozjaśnia umysł – to taki naturalny boost bez efektów ubocznych.
Zewnętrzny potencjał trawy cytrynowej też jest nie do przecenienia. Stosowana zewnętrznie, orzeźwia i niweluje nieprzyjemny zapach skóry wywołany potem, a także zmniejsza wydzielanie łoju. Można ją przemywać skórę naparem (to świetna, domowa płukanka), stosować jako inhalację przy przeziębieniu albo wcierać rozcieńczony olejek w skórę głowy. Dlatego trawa cytrynowa jest częstym składnikiem szamponów do włosów i naturalnych kosmetyków. Działa pobudzająco na krążenie i działa antydepresyjnie – co w ciemne, jesienne poranki jest bezcenne.
Trawa cytrynowa w kuchni – przyprawa, marynata i aromatyczna mieszanka
Jeśli dotychczas trawa cytrynowa kojarzyła Ci się wyłącznie z herbatą i azjatyckimi zupami, czas poszerzyć horyzonty. To niezwykle wszechstronna przyprawa, która potrafi tchnąć życie w zaskakująco wiele dań. Przede wszystkim świetnie sprawdza się jako baza do marynaty do mięsa – wystarczy zblendować dolną część łodygi z czosnkiem, imbirem, olejem i odrobiną sosu sojowego, żeby mieć marynatę, która przypomina cytrynę, ale jest od niej łagodniejsza i bardziej złożona w smaku. Taka mieszanka na kurczaka? Strzał w dziesiątkę.
Trawa cytrynowa świetnie nadaje potrawom charakteru, kiedy gotujemy zupę na bulionie – wystarczy dodać jedną lub dwie łodyżki podczas gotowania, a wywar nabierze zupełnie innego wymiaru. Pamiętajmy, że twarde zewnętrzne liście nie nadają się do jedzenia, ale doskonale aromatyzują podczas gotowania – jak liść laurowy, tylko z cytrynowym twistem. Kulinarny potencjał tej rośliny docenisz też w deserach: cytrynowy budyń kokosowy z trawą cytrynową, panna cotta czy nawet cytrynowy deser lodowy z jej dodatkiem to propozycje, które zaskoczą gości nie raz.
Warto też eksperymentować z trawą cytrynową jako dodatkiem do potrawom z ryb i owoców morza – jej świeżość idealnie przełamuje intensywność morskich smaków. Dobrze komponuje się z kolendry wyraźnym aromatem, z limonką i z mlekiem kokosowym. Jeśli chcesz odświeżyć swój kulinarny repertuar i szukasz czegoś między prostą polską kuchnią a egzotyką, właśnie t jak trawa cytrynowa powinna znaleźć się na Twojej liście zakupów. Raz spróbujesz – i nie wyobrasisz sobie bez niej kuchni.
Przepis na dezodorant z trawą cytrynową
Składniki:
- 1/4 szklanki sody,
- ok. 20 kropli olejków eterycznych z trawy cytrynowej
- słoiczek do przechowywania
Przygotowanie:
Oba składniki dokładnie mieszamy w miseczce. Przelewamy do słoiczka. Suchymi dłońmi aplikujemy na skórę pod pachami, delikatnie wcieramy, po czym nadmiar usuwamy chusteczką.
Przepis na spray na owady z trawy cytrynowej
Składniki:
- 100g oleju, np. słonecznikowego, z pestek winogron, ze słodkich migdałów
- 50 kropli olejku z trawy cytrynowej
- butelka z atomizerem
Przygotowanie:
Składniki mieszamy bezpośrednio w butelce. Aplikujemy bezpośrednio na skórę.
