Tamaryszek to krzew bardzo często spotykany w parkach i ogrodach. Jego największym walorem dekoracyjnym jest ażurowy pokrój oraz niewielkie, różowe kwiatki, zebrane w grona. Doskonale sprawdza się do tworzenia wielogatunkowych krzewiastych propozycji i zagospodarowywania niezbyt urodzajnych terenów. Sprawdź, jakie są najpopularniejsze gatunki i odmiany tamaryszka oraz jak o niego dbać.
Jak wygląda tamaryszek?
Tamaryszki należą do rodziny tamaryszkowatych i tworzą okazałe krzewy o dość luźnym, ażurowym pokroju. Ich ojczyzną jest Europa Południowa, Afryka Północna oraz Azja Wschodnia. W tych regionach można spotkać około 50 różnych, wielobarwnych gatunków tamaryszka, które wyrastają na wysokość od 2 do nawet 10 m wysokości. W zależności od gatunku rośliny te zakwitają wiosną lub latem. Co prawda kwiaty tamaryszka nie należą do szczególnie okazałych, a roślina nie wyróżnia się oryginalnymi liśćmi — liście są drobne, łuskowate i subtelne — ale jej łukowato wygięte, delikatne pędy pokryte licznymi, drobnymi kwiatkami uroczo poruszają się przy najdrobniejszym wietrze. To właśnie one sprawiają, że tamaryszek jest krzewem, który wzbudza zachwyt i nie sposób przejść obok niego obojętnie. Planując ogród, w którym znajdzie się tamaryszek, warto mieć na uwadze, że są to dość rozłożyste krzewy i mają tendencję do pokładania się.
Tamaryszek - najpopularniejsze odmiany
W Polsce uprawia się powszechnie trzy odmiany tamaryszka, które nie różnią się między sobą zbyt mocno. Można je rozpoznać przede wszystkim po wyglądzie kwiatów i terminie kwitnienia.
- Tamaryszek drobnokwiatowy Tamarix parviflora — zwany też tamaryszkiem czteropręcikowym. Tamarix tetrandra, bo tak też bywa nazywany, kwitnie od maja do czerwca. Jego kwiaty rozwijają się na zwieszonych, czerwonobrązowych pędach zanim pojawią się małe, łuskowate liście. To krzew o łukowato wygiętych gałęziach, który wczesną wiosną zachwyca delikatną, różową chmurą kwiatów.
- Tamaryszek pięciopręcikowy Tamarix ramosissima — kwitnie od lipca do września w postaci długich gron, odstających poziomo od pędów. Kwitnie latem i jest jednym z najchętniej sadzonych krzewów ozdobnych w polskich ogrodach. Wyjątkowo obfitym kwitnieniem odznacza się odmiana "Pink Cascade". Można spotkać również odmianę "Rubra", która wyróżnia się ciemnokarminowymi kwiatami.
- Tamaryszek francuski Tamarix gallica — kwitnie latem. Jest podobny do tamaryszka pięciopręcikowego. Jego kwiaty są pięciokrotne, nieco „puchate", zebrane w szczytowe grona na pędach tegorocznych, ale po przekwitnieniu opadają.
Tamaryszek czteropręcikowy i pięciopręcikowy — czym się różnią?
Tamaryszek czteropręcikowy to ten, który kwitnie jako pierwszy — już od maja do czerwca, jeszcze zanim w pełni rozwiną się liście. Dzięki temu jego różowe kwiatostany robią szczególnie duże wrażenie na tle nagich, czerwonobrązowych pędów. Tamaryszek drobnokwiatowy, bo o nim mowa, jest rośliną stosunkowo kompaktową i świetnie nadaje się do mniejszych ogrodów. Z kolei tamaryszek pięciopręcikowy jest większy, bardziej rozbudowany i kwitnie od lipca aż do września, dzięki czemu przedłuża różową feerie barw głęboko w lato. Oba gatunki łączy to samo: są twardymi zawodnikami, które nie marudzą na trudne warunki, rosną na glebach lekkich, piaszczystych i nie potrzebują specjalnego traktowania. Wybór między nimi to w zasadzie kwestia tego, kiedy chcesz cieszyć się kwitnieniem w swoim ogrodzie.
Zastosowanie w ogrodzie — gdzie posadzić tamaryszek?
Ponieważ wśród botaników nie ma zgody co do podziału systematycznego rodzaju Tamarix, panuje pewne zamieszanie, przez które nazwy gatunkowe mogą mylić. Dlatego przy wyborze krzewu do ogrodu najlepiej kierować się terminem kwitnienia. W przypadku wymagań siedliskowych i sposobów wykorzystania w ogrodzie różne gatunki tamaryszków wykazują bowiem duże podobieństwo.
Doskonałym sposobem na podkreślenie urody i efektownego pokroju tamaryszka jest uprawa soliterowa. Warto więc posadzić tamaryszek na przykład w ogródku tuż przed wejściem, obok tarasu lub pośrodku trawnika. W takich miejscach z pewnością będzie on dobrze widoczny. Tamaryszek jest krzewem, który bardzo dobrze komponuje się również w kwitnących zaroślach żywopłotowych. Jeśli zdecydujesz się na takie zastosowanie w ogrodzie, pamiętaj, by nie umieszczać go obok krzewów o dużych liściach, które mogą przyćmić urok jego filigranowych kształtów. Odmiany tamaryszka kwitnące latem z kolei doskonale nadają się na rabaty wrzosowiskowe i stepowe. Jako sąsiedztwo najlepiej sprawdzą się w tym przypadku ciemnozielone lub srebrzystoszare iglaki. Ze względu na niewielkie wymagania siedliskowe tamaryszek śmiało możesz wykorzystać także do obsadzenia miejsc, które zwykle są kłopotliwe, jak suche skarpy czy żwirowiska. Tamaryszek to krzew ozdobny, który naprawdę lubi trudne charakterem miejsca — i tym właśnie zaskakuje wszystkich, którzy widzą go po raz pierwszy.
Jakie sąsiedztwo dla tamaryszka w ogrodzie?
Najlepszym sąsiedztwem dla tamaryszków są rośliny, które mają równie subtelny urok. Najlepiej dobierać je pod względem pory kwitnienia. Dla tamaryszków kwitnących wiosną dobrymi partnerami będą krzewy wiosenne, np. tawuła, szczodrzeniec czy janowiec. Jeśli prowadzisz tamaryszek w formie piennej, możesz posadzić wokół niego podszyt z bylin poduszkowych i kwiatów cebulowych. Tamaryszki kwitnące latem z kolei pasują do krzewów letnich. Doskonałym sąsiedztwem dla nich będą więc: budleja dawida, perowskia bylicowa czy barbula klandońska. Świetnym tłem i sąsiedztwem podkreślającym różowy odcień kwiatów tamaryszka są ciemnozielone krzewy iglaste lub czerwonolistny perukowiec podolski.
Jak sadzić tamaryszek — kiedy i gdzie go posadzić?
Krzew tamaryszek najlepiej sadzić w okresach od marca do kwietnia, a później od sierpnia do listopada. Dlaczego w takich porach? Żeby uniknąć podlewania. Jeżeli jesteś na tyle systematyczny, że nie będziesz zapominał o podlewaniu, możesz roślinę sadzić praktycznie przez cały sezon — od marca do października. Dołek pod sadzonkę tamaryszka powinien być na tyle duży, abyś mógł umieścić w nim drzewko z bryłą korzeniową i dodatkowo obsypać je dookoła ziemią. Przed włożeniem rośliny do dołka, możesz ją wsadzić do wiaderka z wodą, żeby korzenie dobrze nasiąkły. Później postępuj standardowo. Wokół pnia nowo posadzonej rośliny dobrze jest uformować nieckę, która będzie zatrzymywała wodę w obrębie bryły korzeniowej. Kilkucentymetrowa ściółka z kory dodatkowo zapobiegnie utracie wilgoci. Warto też wiedzieć, że tamaryszka raczej nie należy przesadzać po tym, jak już się zadomowi — rozbudowany system korzeniowy sprawia, że krzew nie przepada za przeprowadzkami.
Uprawa i pielęgnacja tamaryszka — co musisz wiedzieć
Tamaryszek nie ma szczególnych wymagań, jeżeli chodzi o uprawę. Jest jednak pewne minimum, o którym nie można zapominać. Jako że jest on rośliną, której głównym walorem dekoracyjnym są kwiaty, to musi rosnąć w słońcu. Posadzony w cieniu czy półcieniu może nie zakwitnąć, a jeżeli już zakwitnie, efekt nie będzie już tak spektakularny. Przy podcinaniu tamaryszka nie można zapominać o tym, że kwitnie on na pędach dwuletnich. Jeżeli zechcesz nadać mu bardziej konkretny kształt, możesz raz na 2–3 lata skrócić jego przekwitnięte pędy o 1/3 długości. Najlepiej robić to po przekwitnieniu (w czerwcu), kiedy roślina nie ma zawiązanych jeszcze owoców. Stare pędy usuń tuż nad powierzchnią ziemi. Podobnie postępuj z martwymi i chorymi pędami. Dzięki temu Twój krzew tamaryszek nabierze bardziej zwartego pokroju.
Tamaryszek dorasta do 2–3 metrów i możesz go formować na rozłożysty krzew lub na małe drzewo. Wybierając drugą opcję, masz spore pole do popisu przy formowaniu korony i pnia. Piękne, niewysokie drzewo o zwisających malowniczo pędach pokrytych gęstwiną różowych kwiatuszków prezentuje się wręcz cudownie. Jeżeli dodatkowo zdecydujesz się posadzić tamaryszek pojedynczo w centralnym punkcie ogrodu — będzie co podziwiać. Wybierając stanowisko odpowiednie dla tamaryszka, nie musisz specjalnie szukać. W zasadzie krzew ten będzie rósł tam, gdzie go posadzisz. Nie straszne mu będą nawet miejsca, w których większość roślin nie poradzi sobie. Może rosnąć w piachu czy żwirze — lubi podłoże piaszczysty i przepuszczalny grunt. Nie lubi jedynie gliniastego i ciężkiego podłoża. Młode sadzonki tamaryszka podlewaj regularnie, starsze rośliny mają silnie rozbudowany system korzeniowy i same radzą sobie w uzupełnianiu wszelkiego rodzaju niedoborów.
Kwestia nawożenia też nie wyróżnia się jakimiś wyszukanymi regułami. Tamaryszek lubi nawóz w postaci kompostu, biohumust, potasu i magnezu — czyli taki szwedzki stół z naturalnych składników. Kompostem dobrze jest zasilić roślinę wczesną wiosną (w marcu) i jesienią (wrzesień). Zgromadzony nawóz będzie powoli i systematycznie uwalniał składniki odżywcze. Wyłożony na jesieni będzie dodatkowo ochraniał korzenie zimową porą. Na koniec warto również dodać, że krzew tamaryszek jest odporny na mróz i choroby, na suszę oraz zasolenie gleby — i na zanieczyszczenie powietrza też sobie radzi bez najmniejszego problemu.
Cięcie i przycinanie tamaryszka — jak to robić, żeby nie przesadzić?
Pielęgnacja tamaryszka to przyjemność, bo krzew jest naprawdę wyrozumiały. Cięcie to jednak temat, który budzi wśród ogrodników sporo pytań. Kluczowa zasada: tamaryszek kwitnie na pędach z poprzedniego roku (w przypadku gatunków wiosennych, jak tamaryszek drobnokwiatowy) lub na pędach tegorocznych (tamaryszek pięciopręcikowy i tamaryszek francuski). To ma ogromne znaczenie dla tego, kiedy i jak przycinać. Gatunki kwitnące wiosną, jak czteropręcikowy, przycinaj zaraz po kwitnieniu — wtedy możesz spokojnie skracać pędy, nie tracąc przyszłorocznych kwiatów. Gatunki letnie możesz z kolei przycinać wczesną wiosną, jeszcze przed ruszeniem wegetacji. Jeśli chcesz prowadzić tamaryszek jako żywopłot lub większą formę ogrodową, cięcie warto powtarzać regularnie, bo krzew ma tendencję do rozrastania się na boki. Drewniejące oraz zielone pędy skracaj stopniowo — nigdy nie golić krzewu do samej ziemi, bo to zbyt duży stres nawet dla takiego twardziela jak tamaryszek najlepiej czuje się, gdy cięcie jest przemyślane i umiarkowane.
Tamaryszek a trudne warunki — zasolenie, susza i zanieczyszczenia
Jedną z największych zalet tamaryszka jest jego niezwykła odporność na warunki, które dla większości ozdobnych krzewów byłyby wyrokiem. Zasolenie gleby? Żaden problem — tamaryszek wywodzi się z terenów nadmorskich i słonawych stepów, więc trochę soli w podłożu to dla niego codzienność, nie katastrofa. Susze? Też znosi spokojnie, zwłaszcza starsze egzemplarze z rozbudowanym systemem korzeniowym, który sięga głęboko w poszukiwaniu wody. Zanieczyszczenie powietrza w miejskim otoczeniu? Również nie robi na nim wrażenia. To sprawia, że tamaryszek jest krzewem wręcz idealnym do obsadzania skarp przydrożnych, terenów przemysłowych, ogrodów miejskich, a nawet nadmorskich działek, gdzie inne rośliny ledwo zipią. Jeśli szukasz czegoś, co będzie wyglądać elegancko w naprawdę nieeleganckich warunkach — trafiłeś pod właściwy adres. Uprawa tamaryszka w takich miejscach to nie wyzwanie, a czysta przyjemność.
