Urządzanie ogrodu to podróż krok po kroku do upragnionego celu. Wybór roślin do ogrodu jednak może przyprawić o zawrót głowy. Szczególnie, jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z ogrodnictwem. Ogromny wybór roślin w połączeniu z niekończącą się bazą wiedzy ogrodniczej mogą zniechęcać. Ale spokojnie, to tylko wygląda na tak skomplikowane, a my przybywamy z pomocą. Specjalnie dla Ciebie przygotowaliśmy praktyczny poradnik. Dzięki niemu bez problemu wybierzesz odpowiednie rośliny do ogrodu, starannie zaplanujesz i stworzysz swój własny ogród marzeń.
Planowanie ogrodu - marzenia kontra rzeczywistość
Zanim zaczniesz zakładać lub przebudowywać ogród, powinieneś jasno określić swoje oczekiwania. To im przecież będzie musiała sprostać nowa aranżacja. Pomocne w tym może okazać się stworzenie listy wymagań. W następnej kolejności należy rozważyć to, w którym miejscu ogrodu pojawią się zaplanowane przez Ciebie elementy. Na tym etapie konieczne więc będzie uwzględnienie uwarunkowań klimatycznych, oświetleniowych i glebowych panujących w ogrodzie, ale o nich za chwilę.
Rośliny do ogrodu - jak wybrać rośliny?
Nawet zaprawieni w boju ogrodnicy czasem zapędzają się z wizją ogrodu zaczerpniętą najczęściej z katalogów. Niestety nie zawsze marzenia można dopasować do rzeczywistości. Przed rozpoczęciem prac trzeba więc skonfrontować je z własnymi możliwościami oraz tymi, jakie daje ogród. Może się bowiem zdarzyć, że z niektórych zamierzeń będziesz musiał zrezygnować, ponieważ na ich realizację nie pozwolą warunki. Przykładowo, jeśli w swoim ogrodzie posiadasz już stare, wysokie drzewa, trudnością może być znalezienie miejsc w pełnym słońcu, których wymagają np. warzywa czy niektóre pięknie kwitnące rośliny. Jak więc dobierać rośliny do swojego ogrodu, by cieszyć się ich pięknem? Poniżej zamieszczamy cztery najważniejsze aspekty, które powinieneś wziąć pod uwagę.
- Przeznaczenie
Z pewnością zgodzisz się z nami, że pierwszym kryterium wyboru roślin przy planowaniu ogrodu są ich właściwości ozdobne. I w pierwszej kolejności tak się do nich podchodzi. Tymczasem rośliny mają również inne właściwości i mogą pełnić inne role w ogrodzie. Zastanów się więc, jakie przeznaczenie będą miały rośliny, którymi zamierzasz obsadzić swój ogród. Na przykład, jeśli zależy Ci na większej prywatności lub osłonięciu jakiegoś elementu otoczenia, postaw na krzewy i drzewa, które pięknie rozrosną się i stworzą naturalny parawan. Zwróć tylko uwagę, ile roślina będzie potrzebowała czasu, by urosnąć do oczekiwanych rozmiarów.
- Środowisko
Otoczenie to jeden z najważniejszych elementów, które należy wziąć pod uwagę przy planowaniu ogrodu. Dobrze więc będzie, jeśli przed zakupem roślin zrobisz rozeznanie, czy Twój ogród jest słoneczny, czy cienisty oraz jaka gleba w nim dominuje. Nie bez znaczenia są również warunki klimatyczne panujące w rejonie, w którym mieszkasz. Szczególnie istotne są mroźne zimy oraz to, czy będziesz miał możliwość zabezpieczyć rośliny w tym okresie. Możesz wybrać gatunki mrozoodporne, m.in. niektóre odmiany traw lub bambusów. Pamiętaj jednak, że mrozoodporność to cecha, którą rośliny nabierają wraz z wiekiem. Z upałami z kolei doskonale poradzą sobie m.in. sukulenty, albicje, bambusy lub palmy.
- Rozmiar rośliny
Rośliny przybierają różne kształty i rozmiary. Zanim więc wybierzesz swoje rośliny, a zwłaszcza jeśli mają to być drzewa, dowiedz się, jak duże będą, gdy w pełni dojrzeją. Upewnij się, że miejsce, w którym sadzisz te rośliny jest wystarczające do ich wzrostu. Tyczy się to zarówno tego, co pod ziemią, czyli systemu korzeniowego, jak i tego co nad ziemią.
- Wymagania roślin
Posadzone rośliny wymagają pielęgnacji. Musisz wiedzieć, jakie mają zapotrzebowanie na wodę lub słońce. Niektóre mają specyficzne wymagania dotyczące uprawy, inne mogą wymagać od czasu do czasu przycinania, aby utrzymać je w formie i powstrzymać przed zajęciem ogrodu. Mając to na uwadze, musisz zdecydować, czy jesteś gotów poświęcić czas potrzebny na utrzymanie ogrodu w porządku. Jeśli wiesz, że nie dysponujesz dużą ilością czasu lub nie posiadasz wystarczającego doświadczenia ogrodniczego, wybierz rośliny o niskich wymaganiach pielęgnacyjnych.
Jakie gatunki roślin dla początkujących?
Kupując rośliny ogrodowe, powinieneś zdawać sobie sprawę z tego, że niektóre są bardziej wymagające od innych. Dlatego jeśli nie posiadasz jeszcze całej ogrodniczej wiedzy tajemnej, wybieraj gatunki i odmiany, które będą cieszyły swoim wyglądem nawet bez intensywnej pielęgnacji. Najlepsze rośliny, od których powinieneś zacząć jako początkujący ogrodnik, to drzewa. Do mało kłopotliwych, a zarazem atrakcyjnych drzew należą: brzozy, świerk oraz jodła koreańska. Doskonałym wyborem będą także krzewy, które pasują w zasadzie na każde miejsce. Jeśli szukasz mało wymagających krzewów, postaw na: tuje, jałowce, sosnę górską lub kosodrzewinę. Ciekawy efekt wizualny dają formy szczepione na pniu, np. świerki, modrzewie czy jodły. Szukając roślin, które zagwarantują sukces w uprawie, nawet jeśli zapomnisz o nich po posadzeniu, zwróć uwagę na krzewy liściaste, jak berberys, forsycja, bez lilak czy dereń. Do uzupełnienia tych nasadzeń świetnie sprawdzą się byliny. Spośród takich, które nie są angażujące, na uwagę zasługują: rozchodnik, rojniki, liliowce czy barwinek pospolity.
Rośliny, które warto mieć w ogrodzie
Wśród ogromnej liczby gatunków roślin znajdują się też takie, które można śmiało nazwać must have każdego ogrodu. Można im wybaczyć nawet nieco większe potrzeby pielęgnacyjne, konieczność podsypania nawozem czy przycinanie. Ich wygląd, który fantastycznie podkreśla styl ogrodu, jest najlepszą rekompensatą. Rośliną, którą warto sadzić jest z pewnością róża. Myślę, że nie jest przesadą stwierdzenie, że w każdym ogrodzie powinien znaleźć się choć jeden egzemplarz. Niezwykłymi i okazałymi kwiatami zachwyca również hortensja. W ostatnim czasie bardzo modne są trawy ozdobne, które fantastycznie wypełniają kolorem jesienny ogród. O wspaniały zapach w ogrodzie zadba lawenda, która doskonale komponuje się z różami i jeżówkami. Dzięki bukszpanowi stworzysz żywopłot lub wprowadzisz do ogrodu odrobinę geometrii - to zimozielony krzew, który wręcz uwielbia cięcie. Natomiast, jeśli chcesz wprowadzić nieco egzotyki do swojego ogrodu, posadź lagerstroemię, która zazwyczaj zaczyna kwitnąć już w pierwszym roku.
Dobór roślin a warunki glebowe i mikroklimat ogrodu
Zanim wrzucisz do koszyka kolejną piękną roślinę z katalogu, zatrzymaj się na chwilę i zajrzyj pod nogi - dosłownie. Gleba to fundament, na którym stoi (albo pada) cały sukces Twoich nasadzeń. Gliniasty grunt świetnie trzyma wilgoć, ale potrafi dusić korzenie niczym mokre buty po deszczowym spacerze. Z kolei gleba piaszczysty szybko odprowadza wodę, przez co rośliny wymagające wilgoci będą się na niej czuły jak ryba wyjęta z akwarium. Warto więc dobrać rośliny precyzyjnie pod panujące w ogrodzie warunki. Na glebach gliniastych doskonale odnajdą się dereń, graby czy krzewy liściaste w rodzaju forsycji. Na podłożu piaszczystym i przepuszczalnym królują natomiast lawenda, rozchodnik, jałowiec oraz trawy ozdobne - te ostatnie są wręcz stworzone do trudnych warunków i nie marudzą nawet przy minimalnej ilości wody.
Równie ważny co skład gleby jest mikroklimat panujący w Twoim ogrodzie. Każdy ogród ma swoje "strefy temperaturowe" - miejsca, gdzie mróz uderza mocniej (np. kotlinki terenu czy miejsca od strony północnej) oraz cieplejsze zakątki osłonięte murem lub żywopłotem. W Polsce najczęściej spotykamy się ze strefami mrozoodporności 6b oraz 7a - to ważna informacja przy wyborze roślin, które mają przeżyć zimę bez dodatkowej ochrony. Jeśli Twój ogród ma narożniki szczególnie narażone na przymrozki, postaw tam na sprawdzone, hartowane gatunki: graby, tuje czy jałowce. Cieplejsze zakątki z kolei to idealne miejsce na nieco bardziej wymagające rośliny ozdobne, jak rododendron czy irysy. Pamiętaj też o strefach półcienia - pod koronami drzew doskonale odnajdą się funkia, bluszcz i inne rośliny, które nie przepadają za palącym słońcem.
Jak dobierać rośliny, by ogród przyciągał owady i zachwycał przez cały sezon?
Nowoczesny ogród to nie tylko ładna scenografia - to żywy ekosystem, w którym roślinność, owady i gleba tworzą jedną drużynę. Coraz więcej ogrodników (i słusznie!) myśli dziś o tym, żeby ich ogród był przyjazny dla pszczół i innych pożytecznych owadów. Wybrać rośliny, które jednocześnie pięknie wyglądają i karmią zapylaczy? To wcale nie jest misja niemożliwa. Jeżówka to absolutna gwiazda pod tym względem - kwitnie całe lato, przyciąga motyle i pszczoły jak magnes, a przy tym jest wieloletni i nie wymaga niemal żadnej uwagi. Podobnie działa krwawnik czy szałwia, które oczyszczają powietrze i są prawdziwą stołówką dla owadów. Rudbekia z kolei swoim żółtym kwiatem rozświetla ogród aż do późnej jesieni i sprawia, że rabata wygląda efektownie wtedy, gdy większość innych roślin już "śpi".
Aby ogród zachwycał przez cały sezon, warto sadzić rośliny kwitnące w różnych terminach. Na wiosnę pałeczkę przejmują smagliczka i irysy, latem kwitną róże, jeżówka i lawenda, a jesienią bohaterami stają się trawy ozdobne, rudbekia i dereń ze swoimi kolorowymi liśćmi i owocami. Klony palmowe dodają ogrodowi dramatyzmu i japońskiego szyku, a ich delikatnie wycięte liście przez całe lato grają rolą żywej ozdoby. Warto też pomyśleć o roślinach pachnących - lawenda, szałwia czy zioła takie jak tymianek i mięta sprawią, że wieczorny spacer po ogrodzie stanie się prawdziwą aromaterapią. Jeśli masz mało miejsca, pamiętaj, że wiele roślin - od jeżówki po trawy ozdobne - świetnie rośnie w donicy na tarasie czy balkonie, więc nawet właściciele małych ogródków mogą cieszyć się bogatą roślinności przez okrągły rok.
Praktyczny poradnik: jak wybrać do ogrodu drzewa i krzewy ozdobne?
Drzewa i krzewy to szkielet każdego ogrodu - bez nich nawet najpiękniejsza rabata wygląda jak tort bez podstawki. Ten praktyczny poradnik pomoże Ci podjąć decyzję bez bólu głowy. Przede wszystkim zastanów się, jaką funkcję mają pełnić drzewa i krzewy w Twoim ogrodzie. Szukasz osłony od sąsiadów? Graby i tuja to klasyczny żywopłot, który zacienić może nawet duże połacie działki. Chcesz dodać ogrodowi charakteru przez cały rok? Postaw na rośliny zimozielone - zimozielone krzewy jak bukszpan, jałowiec karłowy czy iglak w formie kulki wyglądają efektownie nawet pod śniegiem i nie zostawiają Cię samego w szarą, listopadową niedzielę.
Jeśli masz większą przestrzeń i marzysz o drzewach ozdobnych, brzozy są nie do pobicia - lekkie, eleganckie, odporne na mróz i stosunkowo szybkie w tempie wzrostu. Obok nich warto rozważyć klony palmowe, które nawet w małym ogrodzie wyglądają jak żywcem wyjęte z azjatyckiego parku. Miłośnicy owoców nie muszą wybierać między pięknem a pożytkiem - drzewa owocowe takie jak jabłoń ozdobna łączą obie te zalety i co wiosna zamieniają ogród w różowo-biały spektakl kwiatów. Pamiętaj, by przy wyborze krzewów liściastych i drzew zwracać uwagę na ich docelowe rozmiary - niejedna historia ogrodowa skończyła się smutno, gdy posadzony "na próbę" rododendron zajął pół tarasu. Dobrze dobrane rośliny to takie, które za 10 lat nadal będą Ci sprawiać radość, a nie dodatkową pracę. Warto też pamiętać, że niektóre gatunki roślin świetnie sprawdzają się w donicy - np. hortensja czy mniejsze odmiany traw ozdobnych - co daje dużą elastyczność aranżacyjną nawet na małych powierzchniach.
Dobieranie roślin do stylu ogrodu - wybór roślin, który ma sens
Ogród to trochę jak wnętrze domu - każdy styl rządzi się innymi prawami i ma swój własny język roślinności. Zanim wyruszymy po rośliny, warto się zastanowić, w jakim klimacie chcemy spędzać wolny czas. Angielski ogród romantyczny to przede wszystkim róże, pachnące kwiaty, byliny i miękkie rabaty pełne jeżówek i krwawnika. Nowoczesny ogród minimalistyczny woli trawy ozdobne, krzewy o geometrycznych kształtach i rośliny zimozielone, które dają efekt bez zbędnego "gwaru". Japoński styl ogrodu z kolei to królestwo klonów palmowych, mchów, bluszczu i starannie dobranych iglasty - tu każda roślina ozdobna jest na swoim miejscu jak znak interpunkcyjny w zdaniu.
Niezależnie od stylu ogrodu, który wybierzesz, powinniśmy wybierać gatunki roślin przemyślanie - tak, by tworzyły spójną całość, a nie przypadkowy miks z przypadkowych zakupów. Dobrze dobrane rośliny to też takie, które wspierają się nawzajem: wysokie krzewy zacienić mogą niższe rośliny preferujące półcień, a nasadzenia bylin wzdłuż żywopłotu z grabów tworzą naturalną, wielowarstwową kompozycję. Warto też pamiętać o roślinach jednorocznych - smagliczka, rudbekia czy ozdobne odmiany szałwii to tanie i szybkie sposoby na "łatanie" luk w ogrodzie między sezonami, szczególnie gdy wieloletni lokatorzy rabaty jeszcze się nie rozrosły. Zioła takie jak szałwia czy lawenda doskonale wpisują się w każdy styl ogrodu, łącząc estetykę z praktycznością - i zawsze znajdą admiratorów zarówno wśród zapracowanych gospodyń domowych, jak i wśród pszczół szukających nektaru.
