Po raz kolejny rok zatoczył koło i zaczynamy wszystko od początku. W styczniu nasze ogrody jeszcze słodko sobie śpią... A my - zamiłowani ogrodnicy, doglądamy ich jak troskliwi rodzice. Wszystkim w końcu należy się odpoczynek. Nie czarujmy się, nie mamy w tym miesiącu zbyt wiele obowiązków. Styczeń w ogrodzie nie powinien być jednak czasem straconym. Nie możemy więc zapominać o pewnych (na szczęście) mało pracochłonnych zabiegach pielęgnacyjnych. Sprawdźmy zatem, jak dobrze zacząć nowy ogrodniczy rok!
Co robić w ogrodzie w styczniu? Kalendarz ogrodnika na start
Zima to dla roślin czas spoczynku. Ogród wygląda niczym pogrążony we śnie i wydaje się jakby czekał na odpowiedni moment, by ponownie rozkwitnąć. Styczeń uchodzi za najzimniejszy miesiąc w roku, ale to wcale nie znaczy, że ogrodnik może wyłącznie siedzieć z kubkiem kakao i tęsknie wpatrywać się w zaśnieżony trawnik. To czas, gdy można już wykonać pewne prace porządkowe. Styczeń to także idealna pora, by zacząć planowanie ewentualnych zmian w ogrodzie - nowych nasadzeń i siania nowych roślin. Mając w głowie gotowy kalendarium prac ogrodniczych na cały rok, wiosną ruszysz z kopyta, zamiast biegać w kółko z listą zakupów. Styczeń to dobry moment, żeby przysiąść z kartką papieru i ogarnąć, co nas czeka przez najbliższe miesiące.
Zabezpieczenie roślin przed mrozem i śniegiem - co robić w styczniu w ogrodzie?
Styczeń to miesiąc, w którym najczęściej notowane są najniższe temperatury i obfite opady śniegu. Jeżeli mamy bajkową zimę, to kamień z serca - mrozy są dla roślin jak reset, część z nich potrzebuje solidnego przemarznięcia, żeby później w ogóle zdecydowała się kiełkować. Jeżeli jest śnieg - to też dobrze. Musisz jedynie uważać na jego nadmiar. Otrząsaj najbardziej obciążone gałęzie, żeby nie połamały się pod ciężarem białego puchu. Śniegu leżącego pod drzewami i krzewami nie ruszaj - działa jak kołdra i chroni to, co pod ziemią, przed zimnem.
Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do gwałtownych wahań temperatur. Takie warunki atmosferyczne potrafią być podstępne - przy silnych mrozach w nocy i plusowych temperaturach w dzień, okrycia mogą zawodzić. Regularnie sprawdzaj, jak się miewają ochronne kaptury i inne zabezpieczenia na cenniejszych i bardziej delikatnych okazach. Silniejszy wiatr potrafi zrobić niezłe psikusy i pozrywać precyzyjnie przygotowane formy osłon. Szczególną uwagę warto zwrócić na agrowłókninę - jeśli jest poszarpana lub odwinięta, popraw ją jak najszybciej, bo roślina wystawiona na mroźne powietrze bez ochrony może nie przetrwać zimy w dobrym stanie.
Podlewanie roślin zimozielonych - styczniu zadbaj o ich nawodnienie
Rośliny zimozielone zimą narażone są na tzw. suszę fizjologiczną - to taki paradoks: śnieg dookoła, a one umierają z pragnienia. Tracą wodę przez igły i liście, ale gdy gleba jest zamarznięta, po prostu nie mogą jej pobrać z podłoża. Dlatego jeżeli śnieg się nie pojawił, a temperatura utrzymuje się powyżej 0°C - koniecznie pamiętaj o podlewaniu roślin zimozielonych i iglaków. Tuja, która stoi na wietrze bez nawodnienia przez kilka tygodni, potrafi zbrązowieć w połowie zimy i wyglądać jak smutna miotła. Podlewaj rano, żeby woda zdążyła wsiąknąć przed ewentualnym nocnym przymrozkiem. Dotyczy to szczególnie roślin zimozielonych posadzonych w pojemnikach lub przy ścianach budynków, gdzie śnieg rzadko dociera.
Przycinanie i ścinanie pędów drzew i krzewów - prace w ogrodzie dla cierpliwych
Początek roku to doskonała pora na ścinanie pędów drzew i krzewów owocowych oraz winorośli. Po takim zabiegu należy przechowywać je w dość chłodnej temperaturze, przysypane wilgotnym torfem lub piaskiem. W styczniu możesz ścinać sadzonki i zrazy potrzebne do szczepienia, prześwietlać starsze krzewy - ale najlepiej robić to w drugiej połowie miesiąca, kiedy pogoda jest słoneczna. Przycinać drzewa owocowych najlepiej w bezmroźne dni - jeśli temperatura spada znacznie poniżej zera, odłóż sekator na bok, bo rany po cięciu przy silnych mrozach goją się kiepsko i mogą być furtką dla chorób.
Pamiętaj też, żeby usuwać martwe, suche lub krzyżujące się gałęzie - to praca, którą możesz wykonywać etapami przez całe zimowe tygodnie. Jeśli zauważasz zdrewniałe, uschnięte pędy, wycinaj je przy samej podstawie. Dobrze naostrzony sekator to twój najlepszy przyjaciel - tępe narzędzie miażdży zamiast ciąć, a to dla rośliny jak operacja tępym skalpelem. Konary grubsze niż palec wymagają piły, nie sekatora. Po cięciu warto zabezpieczyć większe rany maścią ogrodniczą, która działa jak plaster - chroni przed gnicia i infekcjami grzybowymi.
Ochrona trawnika
W okresie wzmożonych opadów śniegu i mrozów warto ograniczyć spacery po trawniku znajdującym się w ogrodzie. Po trawniku można dreptać tylko wtedy, kiedy przykrywa go kilkunastocentymetrowa kołdra ze śniegu. W przeciwnym wypadku narażamy go na uszkodzeniami i choroby. Jeżeli Twój trawnik pokrywa lodowa skorupa, warto ją nieco pozbijać, żeby do trawy docierało powietrze - trawa pod lodem dosłownie się dusi. To jeden z tych drobiazgów, o których łatwo zapomnieć, a które mają ogromne znaczenie dla kondycji trawnika na wiosnę.
Planowanie ogrodu i zakup nasion - co robić w ogrodzie w styczniu wieczorami?
Długie zimowe wieczory nie muszą być zmarnowane. Styczeń to czas, który wręcz zachęca do planowania zmian w swoim ogrodzie. Pomyśl o nowych rabatach i nasadzeniach. Może w Twojej głowie urodzi się nowa kompozycja roślinna lub dekoracja? Planując prace na nowy sezon, od razu sporządzaj listę roślin, które należy zakupić. Jeśli masz dryg do rysowania lub sprawnie operujesz programami komputerowymi, być może uda ci się stworzyć wizualizację swojej wizji. Mając kartkę w ręku, pomyśl też o zaplanowaniu prac, które będziesz musiał lub chciał wykonać w sezonie. Przełożenie tego na papier na pewno przyspieszy ruszenie prac na wiosnę i usprawni ich przebieg.
Styczeń jest odpowiednią porą na to, aby powoli i na spokojnie zacząć się zaopatrywać w nasiona. Zimą można się nieźle obłowić, kupując nasiona roślin ozdobnych i jadalnych w naprawdę atrakcyjnych cenach. Niektóre nasiona można zacząć już wysiewać, ale koniecznie w warunkach szklarniowych lub na parapecie w domu. Wśród nich są też nasiona, które kiełkują dopiero po przemrożeniu. Możesz się na przykład pokusić o zakup lobelii przylądkowej, petunii ogrodowej, szałwii błyszczącej czy żeniszka meksykańskiego. Wysiewać nasiona na parapecie to taki ogrodniczy luksus - patrzysz przez okno na zaśnieżony ogród, a na twoim parapecie właśnie kiełkuje życie.
Dokarmianie ptaków i opieka nad zwierzętami w ogrodzie w styczniu
Styczeń w ogrodzie to czas, który nie należy do najłatwiejszych dla ptaków i innych zwierząt. Dlatego nie ustawaj w dokarmianiu dzikich lokatorów, których już zdążyłeś przyzwyczaić do namiastki wygody. Dokarmianie ptaków zimą to nie tylko miły gest - ptaki odwdzięczą ci się wiosną, zjadając szkodniki, które bez ich pomocy urządziłyby sobie ucztę na twoich roślinach. Możesz również wieszać nowe budki lęgowe dla ptaków. Do wiosny zgubią one zapach ludzi i będą gotowe do zamieszkania przez ptasich lokatorów. Pamiętaj, żeby regularnie uzupełniać karmnik - ptak, który raz nauczył się na ciebie liczyć, naprawdę na ciebie liczy, szczególnie w mroźny i bezśnieżny dzień.
Styczeń w ogrodzie - prace ogrodnicze, o których łatwo zapomnieć
Prace ogrodowe w styczniu nie kończą się na podlewaniu zimozielonych i otrząsaniu śniegu z gałęzi. To świetny moment, by skontrolować stan pni drzew owocowych - czy nie ma na nich spękań, uszkodzeń po mrozie albo śladów żerowania zajęcy czy saren. Bielenia pni drzew owocowych wapnem najlepiej dokonać jeszcze przed sezonem - biała farba odbija promienie słoneczne i chroni korę przed gwałtownymi zmianami temperatury, które mogą ją pękać. To stara metoda, ale sprawdzona przez pokolenia ogrodników.
W ogrodzie w styczniu warto też zajrzeć do przechowywanych bulw begonii, daliowych korzeni czy innych roślin jednorocznych, które leżakują w piwnicy lub garażu. Jeśli widzisz oznaki pleśni lub gnicia - działaj natychmiast, bo choroba lubi się roznosić na sąsiednie okazy. Rośliny przechowywać należy w chłodnym, ale nie mroźnym miejscu, w lekko wilgotnym substracie - za suche zeschnięcie się, za mokre - zgniją. Koniec miesiąca to też dobry moment, żeby pomyśleć o wysiewie pierwszych warzyw pod osłonami lub wysiać na parapecie rozsadę powolnie rosnących roślin, takich jak seler czy cebula. Luty będzie już bardziej pracowity, a im lepiej przygotujesz się w styczniu, tym spokojniej przywitasz nadchodzący sezon pełen ogrodowej krzątaniny. W ogrodzie wiecznie coś czeka - ale właśnie to w nim kochamy najbardziej.
Styczeń w ogrodzie - pielęgnacja krzewów owocowych i roślin ozdobnych
Styczeń to czas, gdy większość roślin trwa w zimowym uśpieniu, ale doświadczony ogrodnik wie, że właśnie teraz warto zaglądać do krzewów owocowych i roślin ozdobnych, żeby ocenić ich stan po pierwszych mrozach. Agrest, porzeczki czy maliny mogą mieć pędy uszkodzone przez mróz - wytnij je teraz, a roślina nie będzie marnować energii na ratowanie czegoś, co i tak nie przeżyje. Przy okazji możesz ocenić, czy okrycia z jesieni nadal spełniają swoją funkcję - agrowłóknina powinna szczelnie otulać wrażliwsze okazy, a nie powiewać smutno w zimowym wietrze.
Prace ogrodnicze przy bylinach ograniczają się w tym miesiącu głównie do obserwacji i ewentualnego poprawiania okryć. Byliny odporne na mróz nie wymagają specjalnej opieki, ale te bardziej wrażliwe warto sprawdzić po każdej większej odwilży - wilgotny substrat pod okryciem to idealne warunki do gnicia szyjki korzeniowej. Luty przyniesie pierwsze oznaki budzącej się wegetacji, więc styczeń to ostatni spokojny moment na solidny przegląd ogrodu. Planując prace na wiosnę, weź pod uwagę, które krzewy i drzewa wymagają cięcia odmładzającego - takie decyzje lepiej podjąć zimą przy kawie, niż w pośpiechu, gdy ogród zaczyna kiełkować i wszystkiego potrzeba naraz. Zadbaj też o glebę - jeśli masz dostęp do kompostu, możesz go teraz rozsypać pod drzewami i krzewami, żeby wiosenny deszcz sam wmieszał go w ziemię.
